Betrouwbare Bronnen

Brexit means Brexit was de leuze van premier Theresa May. Het klonk vol overtuiging en zelfs een beetje parmantig, maar ook zij ging roemloos ten onder. En nog heel wat andere Britse politici verdwenen in de mist. Als slachtoffers van het welbewuste uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Op 23 juni is het tien jaar gelden dat het Brexit-referendum plaatsvond. 52 procent van de deelnemende Britten koos voor scheiding. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de vaak onbekende en soms vergeten historie van die dramatische stap en de nasleep ervan tot nu toe. Een verhaal dat nog niet af is, want steeds meer Britten vinden dat er een grote fout gemaakt is. De turbulente nasleep zit vol paradoxen. Zo gebeurde in de EU precies het omgekeerde van wat de Brexit-voorstanders luidkeels verkondigden. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** In de kern was de door David Cameron uitgeschreven volksstemming een slim geachte oplossing voor een strikt binnenlands probleem. Omdat zijn eigen Tory Party al decennia ideologisch gespleten was over de rol van de Britten in Europa - en de Labour Party niet minder - beloofde hij een 'heronderhandeling' over die rol, te bekronen met een referendum. Die heronderhandeling stelde niet veel voor en bleek grotendeels overbodig. Camerons boodschap werd daardoor: eigenlijk hebben we het in de EU best naar ons zin en de kleine, nuttige aanpassingen van bestaande afspraken, die krijgen we. Het contrast met de ideologische, apocalyptische anti-EU-betogen kon niet groter. Het werd een campagne tussen onspectaculaire, technische agendapunten en bijna panische ondergangsvisioenen, waarin Brexit als allerlaatste kans voor de identiteit en welvaart van de Britse eilanden werd afgeschilderd. Die duistere paniek mobiliseerde angstige kiezers, op de achtergrond geholpen door Trumps adviseur Steve Bannon en het Kremlin. En het werkte. De conservatieve regering zich had nauwelijks voorbereid op de impact van het referendum. Vijf premiers op rij - na Cameron en May ook Boris Johnson, Liz Truss en Rishi Sunak - worstelden met 'Brexit means Brexit'. Wat betekende dat nou echt? Definitieve uittreding - in welke vorm dan ook - werd keer op keer uitgesteld. De EU-landen, aangevoerd door onderhandelaar Michel Barnier, lieten zich geen moment uit elkaar spelen en kwamen steeds weer met heldere technische oplossingen, waar de Britse ministers van terugschrokken. Toen Brexit eind 2020 echt een feit was, zat de schrik er goed in. De concrete gevolgen raakten ongeveer elke aspect van dagelijks leven. Dromen als van een welvarend 'Global Britain', als een 'Singapore aan de Noordzee', enorme besparingen op Brusselse bureaucratiekosten en dichte grenzen bleken luchtspiegelingen. De Britten leverden vooral veel welvaart in; banen en connecties met buren die klanten waren geweest. Zo ru neerde Brexit het vertrouwen in politiek en politici verder. Brexit-initiator Nigel Farage stookte de verdeeldheid verder op. Labour van Keir Starmer profileerde zich als competent alternatief. Maar ook hij bleek de onderliggende effecten van een exit zonder plan of duidelijk politiek doel te niet goed te kunnen aanpakken, laat staan oplossen. Politieke versplintering en destabilisatie blijft domineren. En de Europese Unie zelf? De Europeanen waren niet blij, maar niettemin vrij snel opgelucht. Zonder de Britten kon de Unie zich op allerlei terreinen stevig herinrichten. Geen enkele lidstaat zou ooit nog vrijwillig zo'n su cidale stap zetten. Viktor Orb n frustreerde graag, maar de EU verlaten? Dat nooit. Doordat de Britten wel weer meewilden doen met populaire EU-programma's als Erasmus en Horizon en zich met defensie-inspanningen ook meer op de EU ging richten kwam er zelfs flink wat geld in het laatje. Waar men de Britten als partners kon gebruiken, waren ze welkom. Waar niet, kon men ze buiten de deur houden. Omdat Londen geweigerd had bij de Brexit met de Unie een heldere structurele relatie in te richten, zat juist 'Brussel' achter de knoppen. Michel Barnier had de Britten er al voor gewaarschuwd: "Jammer is het, we wensen jullie alle goeds op je eigen nieuwe pad. Maar ook voor ons geldt nu 'life goes on'." *** Verder kijken Brexit: A Very British Coup? The Brexit Scandal *** Verder luisteren 585 - 'Nostalgie is geen strategie': Canada breekt met Amerika en kiest voor de EU 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben 416 - Nostalgie naar de E.E.G. 378 - Dertig jaar na 'Maastricht' is Europa toe aan een nieuwe sprong voorwaarts 333 - Een 'bromance' tussen Rishi Sunak en Emmanuel Macron. De haat-liefdeverhouding van Britten en Fransen 328 Nieuwe rauwe wereld. Brexit, what Brexit? 299 - Dramatische verschuivingen in de wereldpolitiek. Europa heeft eindelijk een telefoonnummer 283 - Zinkende schepen verlaten de rat: het pijnlijke afscheid van Boris Johnson 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' 52 - Hoe Rutte David Cameron teleurstelde 535 - 100 jaar Margaret Thatcher, de Iron Lady 30 - Thatcher, Delors en Europa 479 - Winston Churchill. Staatsman. Redenaar. Excentriekeling 32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos *** Tijdlijn 00:00:00 Deel 1 00:43:55 Deel 2 01:03:55 Deel 3 01:49:20 EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet-Jetten worstelt met zijn ambities. Het wil de rijksbegroting en de sociale zekerheid voor de lange termijn houdbaar maken. Daartoe wil het met vakbonden en werkgevers brede overeenstemming bereiken en met de uitkomst daarvan ook in het parlement voldeonde steun verwerven voor het beleid van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA. Maar het wantrouwen is groot.  Na een ultimatum van de vakbeweging, inhoudelijk gesteund door de werkgevers, kwam het kabinet deze week terug op de bezuinigingsplannen. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen hoe de eerste beschietingen de posities van betrokken partijen markeren. Dat is extra boeiend omdat bijna alle sleutelspelers nieuw zijn in hun rol. De premier en zijn ministers, maar ook de nieuwe voorzitters van ‘de polder’ zijn nog maar net aangetreden. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Voor de nieuwe polderchefs biedt de actuele situatie prima mogelijkheden om zich te profileren. Zij kunnen zichzelf en elkaar - opvallend genoeg buiten de SER om - tegenover het minderheidskabinet plaatsen en zich als een solidair front opstellen, dat de eerder gesloten sociaal akkoorden verdedigt. Daarmee kunnen zij bovendien de coalitie onder druk zetten en uiteen spelen, omdat bijvoorbeeld D66 erg hecht aan een ambitieus sociaaleconomisch hervormingsbeleid en het CDA als vanouds aan het bereiken van sociale consensus rond grote maatschappelijke uitdagingen. Het kabinet zette daarom deze week in een uitvoerige brief ‘de eerste stap om het inhoudelijk gesprek te starten’. Rob Jetten onderstreept de wens te komen tot ‘een pact om ons land nog beter te laten werken’. Een benadering die dus veel verder reikt dan een zoektocht naar consensus over ingrepen in AOW, WW en WIA. Centrale doelstelling is een ‘ontslagvrije samenleving’ waarin iedereen zich ‘van werk naar werk’ kan ontplooien. Blokkades voor zo'n inhoudelijk gesprek haalt Jetten daarom nu van tafel. En daarmee zijn die polderchefs zelf weer aan zet. Deze benadering sluit direct aan op de voorzet voor een ‘breed akkoord, liefst vóór Prinsjesdag’, zoals de nieuwe VNO-NCW voorzitter Coen van Oostrom bij zijn aantreden lanceerde. En bij de ultimatum- eisen van de nieuwe vakbondsvoorzitters Hans Spekman (FNV), Hans van den Heuvel (CNV) en Nic van Holstein (Vakcentrale voor Professionals). Die zijn overigens niet meteen gerustgesteld. Zij vragen om ‘opheldering’ over de

Geruchten, bekentenissen, spijtbetuigingen, onverhoeds opstappen. Affaires zijn altijd goed voor ophef. Velen reageren dan met: "Dat gaat toch niemand wat aan, dat is een privézaak!" Maar al eeuwen weten ze in de wandelgangen van de macht dat het in de politiek altijd om machtsverhoudingen, belangen en relaties draait. Jaap Jansen en PG Kroeger over de actualiteit en  historische wortels van een vaak pijnlijk fenomeen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** In vroeger tijden was de affaire als machtsfactor ten nauwste verbonden aan de persoon van heersers en het permanente spel van macht, relaties en deals aan hun hof. In het antieke Rome, bij kaliefs en sultans en in het Europa van de absolute monarchen in de kleurrijke eeuwen tussen Renaissance en Romantiek speelde dit bijna permanent. Geen wonder dat daar heel veel opera's over gecomponeerd zijn. In absolute monarchieën in Europa hoorde de affaire bij de enscenering van de vorstelijke reputatie. Rolmodellen als de Franse koningen François I en Louis XIV deden het voor hoe je dat deed. Waar hun huwelijken complexe dynastiek-diplomatieke verdragen bezegelden, regelden zij hun persoonlijke relaties tot in de finesses. De officiële, buitenechtelijke geliefde - 'la maîtresse-en-titre' - werd een formele, serieuze functie. Daarmee was de reputatie van de vorst duidelijk. Als enige was hij een individu en geen onderdaan. Een vitaal, dynamisch, aantrekkelijk, jeugdig en extravert man die zijn hof domineerde. En zijn maîtresse bekleedde een zinvolle, persoonlijke en vertrouwensvolle rol. Een rol waarvan de vorst de inhoud en betekenis bepaalde. Hoe dat gebeurde zie je bij twee markante voorbeelden. Jeanne-Antoinette Poisson werd de partner van Louis XV. Haar charme, finesse en intelligentie maakten haar onmisbaar als politiek alter ego van de koning. Als Madame de Pompadour had zij grote invloed op geopolitiek en diplomatie, op het innovatieve industriebeleid en op de kunsten, als mecenas. Alexander (Sashin'ka) Lanskoy werd de jeugdige partner van Catharina de Grote, maar ook een beetje de zoon die zij nooit had met haar eerdere geliefde, vorst Grigori Potjomkin die haar partner in het regeren bleef. Ze deelden hobby's en genoten van muziek en literatuur. Hij was discreet en had geen kapsones. Met de Verlichting kwam in Amerika en Frankrijk de revolutie. Ieder mens werd individu in plaats van onmondig onderdaan. Hij mocht als citoyen – als burge

De president van de Algemene Rekenkamer, Pieter Duisenberg, presenteerde deze week zijn jaarlijkse  verantwoordingsonderzoek over de €450 miljard euro die de rijksoverheid uitgeeft. Met deze keer daarbij ook een ‘hoogrisicolijst'. Zo kunnen Kamers en kabinet zélf zien bij welke grote beleidsthema's politieke, economische en maatschappelijke doelen op lange termijn voortgang gemaakt wordt en waar het stagneert of zelfs spaak loopt. In gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger stelt hij: "Belangrijke doelen raken uit zicht. En zelfs doelen voor de korte termijn. Dat is kostbare stilstand, want niks doen veroorzaakt extra kosten en tegenvallers in de jaren die komen. Stagnatie is nooit gratis." *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! in deze aflevering: vijf prijswinnaars van het boek van Paul Frissen, met dank aan uitgeverij Boom Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Uit de hooggestemde plannen en geringe prestaties van het kabinet-Schoof trekt Duisenberg de conclusie dat een realistische overheid wenselijk en noodzakelijk is. Een overheid die duidelijk is over ambities en daar doelstellingen bij formuleert. Die ook realistisch aangeeft 'dit kan en dat dan dus niet'. Die slagvaardigheid en eenvoud vooropzet door te werken met taskforces die verkokering doorbreken en daarmee doorbraken mogelijk maakt, die al te lang op zich laten wachten. De aanzet met zulke taskforces in het kabinet-Jetten biedt perspectief. De Rekenkamer biedt hen dan ook gretig handreikingen voor het 'realistisch plannen' van beleid en voor duidelijkheid bij de doelen die zij nastreven. Een helder onderscheid in begrotingen tussen kasuitgaven en investeringen. Nu loopt dat allemaal door elkaar heen: “Een beetje zoals een student zijn studiebeurs gebruikt." In die 'hoogrisicolijst' staat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën zelf op 1. Duisenberg kan zijn irritatie niet onderdrukken over het gebrek aan politieke moed. Ondoelmatige fiscale regelingen - die dus niet doen waarvoor ze bedoeld zijn – belopen inmiddels € 89 miljard. Sanering daarvan levert € 35 miljard op. En dat zou ook nog eens meteen het veel te complexe belastingstelsel vereenvoudigen. Voorstellen voor sanering liggen al een tijd op tafel. "Maar hier gebeurt niks, terwijl grote opgaven wachten op doorbraken en lange termijn investeringen." Bij het woningtekort noteert hij dat de helft van het geld dat beschikbaar was voor woningbouw, ook voor een extra snelle aanpak via flexwoningen, op de plank is blijven liggen. "Hierdoor is het tekort aan huizen nog

Bestuurskundige Paul Frissen ziet ons land al een tijd heen en weer schommelen tussen populisme en technocratisch beheer. En dat is heel iets anders dan het beoefenen van de kunst van politiek in een land van minderheden en pluralisme in opvattingen en overtuigingen. Zijn nieuwe boek analyseert hoe dat komt en hoe de beoefening van die kunst de ruimte kan terugvinden die zij verdient. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met Frissen over zijn boek De neutrale staat, pleidooi voor conservatief pluralisme. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De staat moet ons beschermen tegen de revolutionaire tijdgeest, zegt Paul Frissen. Hij moet daarin zelf geen politieke voorkeur aan de dag leggen maar vooral het pluralisme behoeden en behouden. Pluralisme is immers een levendig en uitdagend karakteristiek van de Nederlandse cultuur en politiek: "Iedereen is hier ergens minderheid." Daarom moet de staat het pluralisme dat al die vormen van eigenheid beschermt en ruimte geeft helpen bewaren. De staat zelf moet daarbij neutraal blijven. Meer verkeersregelaar of scheidsrechter. De spelregels met gezag handhaven, zonder te bepalen wat de inhoud en de uitkomst van het spel moet zijn. Want het strafrecht en het  geweldsmonopolie van de staat zijn machtige wapens die alleen zorgvuldig en terughoudend ingezet mogen worden. Anders is voor je het weet de rechtsstaat verloren. Populisten vinden dit soort evenwicht en ingetogenheid maar onzin, noteert Frissen. Radicalen willen alles en wel nu. "Sentimenten die meteen bevredigd moeten worden." Populistische stromingen – of ze nu radicaal-rechts zijn of radicaal-links - zijn revolutionair van aard. Zij gaan uit van een welhaast onvermijdelijke apocalyps die het bedrijven van politiek juist onmogelijk maakt. Bij de een is dat een dreigende beschavingsondergang door 'omvolking', bij een ander is dat de planetaire verwoesting door klimaatcatastrofes. Allebei weigeren ze stil te staan bij de politieke matiging van het pluralisme. Dat is volgens hen 'het systeem', gestuurd door 'de elite' die zich tegen hun revolutionaire omwenteling verzet. Als de wereld op instorten staat, legitimeert dat voor radicalen ongeremd gedrag en beleid dat het alledaagse maatschappelijk verkeer moet verstoren. Denk aan de eis van 'noodwetten'. De ‘spontanité' van de Franse revolutie zien we nu terug in fakkeloptochten en het besmeuren van kunstwerken; ruiten ingooien; online bedreigingen; trekker-parades. Erupties in groepsverband van individuele emoties, die voortdurend g

Geopolitieke omwentelingen laten allerlei nieuwe allianties ontstaan. De meest opmerkelijke is wel die van Canada met de Europese Unie. In hoog tempo verdiept, verbreedt en intensiveert die coalitie zich. Buitengewoon symbolisch hierbij was de uitnodiging aan premier Mark Carney om als eregast de Top bij te wonen van de Europese Politieke Gemeenschap in Jerevan, Armenië. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de zwaartepunten, de focus en de opmerkelijke inspiratiebronnen. Van het ontstaan van Canada in de 15e eeuw, cognac-export in het begin van de 20ste eeuw tot Havèl in 1978 en de Finse president nu. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De jonge Jean Monnet was als avontuurlijke cognac-handelaar al gefascineerd door Canada, zijn ondernemende migrantencultuur, innovatieve geest en openheid. Het eerste verdrag van 'zijn' EEG buiten Europa was dan ook met dat land, over hightech samenwerking rond kernenergie. En die avant garde rol werd traditie. In 1976 sloot de EEG een breed kaderakkoord met premier Pierre Trudeau, in 2017 met zijn zoon Justin het CETA-vrijhandelsakkoord met meteen weer zo'n brede opzet erbij, de Strategische Partnerschapovereenkomst. Deze aanpak is het model geworden voor alomvattende akkoorden die de EU wereldwijd sluit, zoals met India, Japan, Australië, Vietnam en Mercosur. Met Canada gaat deze coalitievorming in hoog tempo de diepte in. Bij de ruimtevaart in de ESA, Horizon Europe rond R&D, als enig niet-Europese land in het lange-termijn defensie-investeringen programma SAFE, met Oekraïne en in de JEF-coalitie rond de Pool en Oostzee. En nu als eerste niet-Europees land actief in de door Emmanuel Macron geïnitieerde Europese Politieke Gemeenschap die samenkwam in de Kaukasus, dichtbij een aantal spanningshaarden in de actuele geopolitiek. Mark Carney benut dit nadrukkelijk om met de EU samen afstand te nemen van allereerst Amerika, maar ook van China. Daarmee vult hij zijn geruchtmakende speech in Davos, eerder dit jaar, heel concreet in. Hij riep de ‘middelmachten’ op zich te emanciperen van 'hegemonen' als Poetin, Xi en Trump en realistisch te bezien wat zij met elkaar kunnen waarmaken. Alleen zo kunnen ze hun soevereiniteit bewaren. À la het kabinet-Jetten: “Aan tafel, niet op het menu.” Canada moest als een van de eersten meemaken wat zo'n 'middle power' existentieel kon bedreigen, schetste Carney scherp. Betreuren dat Trump, Poetin en Xi zich zo gedragen noemde hij zinl

Gerrit Schimmelpenninck kwam uit een chic geslacht van notabelen. Vanaf zijn vroegste jeugd zat hij maatschappelijk op de voorste rij. Letterlijk zelfs, op schoot bij Napoleon. Hij was de eerste minister-president van ons land en vertrouweling van de Oranjekoningen Willem I, II en III. Ondanks een rijkgeschakeerd leven tussen 1794 en 1863 is hij volkomen vergeten geraakt. Ten onrechte, laat De vergeten minister-president zien. Een onthullende biografie, geschreven door Hans Verbeek die er op gepromoveerd is. Hij verrichtte nauwgezet  graafwerk in nimmer eerder geraadpleegde mappen, gevonden in de buitenplaats van de Schimmelpennincks, het Nijenhuis in Diepenheim. Een unieke collectie stukken, brieven, documenten en persoonlijke papieren en geheimen biedt een heel nieuw beeld van spannende gebeurtenissen in politiek, diplomatie, economie en machtsstrijd in de negentiende eeuw. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Hans Verbeek vertelt over zijn boek op zondag 10 mei 2026 in De Richel in Amsterdam Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact *** Schimmelpenninck groeide op in het Parijs van de Jacobijnse terreur en Napoleon Bonaparte. Die maakte zijn vader Rutger Jan tot raadspensionaris – president - van de Bataafse Republiek. Zoon Gerrit was zodoende even een soort kroonprinsje en woonde zelfs op Huis ten Bosch. Maar de politieke omwentelingen in Europa bepaalden toen al zijn levenslot. Zijn vader werd afgezet, de Oranjes kwamen terug aan de macht en zelf maakte hij onder Willem I glansrijk carrière. Geen wonder dat hij nogal zelfverzekerd was en vond dat hij eigenlijk recht had op mooie titels, status, geld en banen van het hoogste niveau. Die achtergrond maakte dat hij als diplomaat aan de meest aristocratische en weelderige hoven van Europa zich als een vis in het water voelde. In Sint-Petersburg moest hij bij de tsaar - schoonfamilie van de Oranjes - de uitermate pijnlijke gevolgen van een societyschandaal wegpoetsen. Hij ondervond dat Nicolaas I - het rolmodel van Poetin! - veel beter op de hoogte was van Haagse perikelen dan hijzelf als gezant. In Londen was hij evenzeer een succes bij koningin Victoria's hof. Schimmelpenninck nam ook daar veel ambtelijke vrijheid; hij kocht journalisten om en bewerkte via oppositieleider Benjamin Disraeli het parlement tegen de regering-Palmerston. Politiek hoogteput van zijn loopbaan kwam in 1848. Hij kon de st

Een Franse tiener stortte zich met heel zijn enthousiasme, idealisme en aristocratische ponteneur 250 jaar geleden in de onafhankelijkheidsstrijd in Amerika. Hij werd – al in die tijd - een soort popster en kreeg de bijnaam 'held van twee werelden'. Het was het ongebruikelijke begin van een ongekend avontuurlijk leven tijdens revolutie, omwenteling en strijd voor democratie en mensenrechten. Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette - een onvervalst Hollywood-epos waardig. Jaap Jansen en PG Kroeger vertellen het verhaal over de meest vereerde Europeaan in de rebelse dertien koloniën. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Hij leefde van 1757 tot 1834. Een weeskind uit een adellijke, puissant rijke en krijgshaftige dynastie in Auvergne. Hij kende iedereen en speelde waar hij opdook een hoofdrol in meeslepende gebeurtenissen. Als politicus, generaal, diplomaat, filosoof en bemiddelaar. Hij was een tijdgenoot van al die fascinerende mensen van Verlichting, Romantiek en revolutiejaren. Napoleon, Goethe, Germaine de Staël, Beethoven, de Humboldts en natuurlijk de founding fathers van Amerika. Op13 juni 1777 kwam het door Lafayette zelf betaalde oorlogsschip Victoire aan bij de kust van South Carolina. Zijn wapens, het kruit en onmetelijke rijkdom waren welkome geschenken. Maar wat moesten de Amerikaanse opstandelingen met die jongen vol esprit, maar zonder kennis van de Engelse taal? In enkele maanden veroverde hij de harten van de Amerikanen, misschien wel juist omdat zo'n uiterst elitaire, aristocratische persoonlijkheid zo’n enorm contrast vormde met de dagelijkse besognes en contacten in Philadelphia. En hij maakte indruk doordat hij oprecht was. Hij maakte alle ontberingen aan het front en in de ijzige winter van Valley Forge mee als trouwe adjudant van George Washington. "Ik ben hier om te leren, niet om lesjes uit te delen," zei hij bescheiden. Washington stuurde de 20-jarige terug naar Parijs om als influencer ook Franse harten én beurzen te laten kloppen voor vrijheid en democratie. Ook daarin bleek hij een succès fou. Terug aan de zijde van zijn idool Washington commandeerde Lafayette de troepen en speelde een hoofdrol bij de definitieve overwinning op de Britten bij Yorktown in 1781. In Parijs werd hij bejubeld. Hij onderhandelde mee aan de vrede waarmee koning George III zijn Amerikaanse imperium moest vrijlaten. Terug in het vrije Amerika trok hij door alle nieuwe 13 staten, als een popster gefêteerd. Geen wonder dat hij terug

De eerste twee maanden van het nieuwe kabinet lieten meteen zien onder welke druk het minderheidskabinet van Rob Jetten moet presteren. Ze werden direct in een wereldwijde crisis gestort, met dramatische gevolgen voor de energiezekerheid, grondstofketens, economische perspectieven en geopolitieke dreigingen. Stevige parlementaire meerderheden zijn niet in zicht en de polder is balsturig. Toch heeft het kabinet op vier grote thema's panache getoond. Soms zonder dat de buitenwacht daar erg in had, noteren Jaap Jansen en PG Kroeger. Maar op drie grote thema's is de mist nog niet opgetrokken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Meest in het oog liep natuurlijk het 'asiel en migratie dossier'. Jetten gunde de VVD na tal van vergeefse pogingen – ook al onder Rutte - om dit nu echt te regelen af te ronden. Bart van den Brink, de CDA-vicepremier, bleek bereid de wetgeving van VVD'er David van Weel - die hier PVV'er Marjolein Fabers werk voortzette - in de Senaat te verdedigen en zo af te ronden. Maar de Senaat is na ‘Schoof’ een mijnenveld. De grootste partij bij de Eerste-Kamerverkiezingen van 2023, de BBB, is daar in splinters uiteen gevallen, zoals ook PVV en BBB 'aan de overzijde'. De labiliteit werd nog verhevigd doordat Geert Wilders bijna te laat ontdekte dat succes voor Van den Brink juist voor zijn PVV funest zou zijn. Diens opdracht was duidelijk: de linkerzijde niet frustreren, de rechterzijde vastpinnen op hun eigen 'strengste beleid ooit' en voor SGP en CDA humane uitvoering daarvan garanderen. Lukte hem dat, dan zou de PVV zijn aanpak moeten omarmen en vastzitten aan met hem solidair meewerken aan het aanstaande EU-migratiepact. Prompt dwong Wilders zijn senatoren tot allerlei pirouettes om te voorkomen dat zij de wetgeving van hun 'kanjer' Faber nog zouden moeten steunen. Deze absurde situatie werd nog potsierlijker door manoeuvres bij D66. Premier Jetten had misschien toch wat Lubberiaans 'even meedenken' in eigen kring moeten toepassen. Anders dan het beeld na afloop kwam Bart van den Brink toch met winst uit de strijd. Hij kan in hoog tempo nu effectieve, uitvoerbare en humane wetgeving voorleggen en beide Kamers uitdagen nu wél hun werk te doen. In zijn eigen partij, het CDA, zal hij wel even moeten uitleggen dat dit resultaat geen reden tot ‘teleurstelling over weinig steun voor kabinet’ is (het commentaar van CDA-leider Henri Bontenbal), maar juist kans biedt zich te profileren als gedegen partij. Zeker ten opzichte van VVD en PVV die keer op keer n

De overwinning van Tisza en de nederlaag van Fidesz zijn ongekend. Péter Magyar kan met ruim tweederde van de parlementszetels gaan regeren. Viktor Orbán is na zestien jaar aan de macht vernederd, maar zijn machtsapparaat en netwerken zijn niet zomaar ontmanteld. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren wat er bij de Hongaarse verkiezingen nu eigenlijk gebeurde, welke perspectieven de overwinning van Magyar biedt - ook voor Europa - wie hij is en waar zijn team en partij voor staan en hoe benauwd radicaal-rechts in Europa moet zijn nu suikeroompje Orbán verslagen is. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De echte verrassing bij de uitslag van de stembusstrijd was niet de triomf van Tisza in Boedapest en de steden en hun buitenwijken. Dat waren de uitslagen op het uitgestrekte platteland, de dunbevolkte poesta en in marktstadjes en rurale dorpen. Daar stortte de steun voor Orbán in en profiteerde Tisza ook nog van de stemmen van bewoners daar die feitelijk naar elders vertrokken waren. De manipulaties van de kieswet door Fidesz keerden zich zo vooral tegen de kansen van de eigen partij. Bovendien was de opkomst hoger dan ooit, sinds 1989. Jongeren kwamen nu massaal naar de stembus, onder de 30 stemde 76% op Magyars partij. De campagne van Magyar was uiterst gedisciplineerd en hield het oog op de bal. Alle pogingen angst rond te strooien of te intimideren vanuit Fidesz - zelfs met een sekstape als dreigement - werden genegeerd. Onzichtbaar had zijn partij buiten de steden 'Tisza-eilanden' gevormd om juist in rurale streken knooppunten te hebben voor zichtbaarheid, activisme en campagne van onderop. Magyar voerde juist in die provincieplaatsen campagne, terwijl Orbán zich door JD Vance, Geert Wilders en Marine le Pen liet bejubelen in Boedapest. De focus werd gelegd op de corruptie, vriendjespolitiek en nepotisme. De verarming en desolate toestand van scholen, zorgcentra en basisvoorzieningen was het pijnlijk contrast daarmee, terwijl de EU-fondsen om hier investeringen mogelijk te maken door Orbáns beleid bewust gefrustreerd bleven. Tisza’s toespitsen daarop werkte, want zelfs in de dorpen rond Orbáns paleis op de poesta stemde 58% voor Magyar. In de dagen na de verkiezingsuitslag bleek die focus opnieuw. Direct werden essentiële prioriteiten in gang gezet tegen de corruptie en het machtssysteem van Fidesz. Ook werd ingezet op een 'deal in één klap' met de EU. En dat bleek precies wat alle partijen bij zo'n deal uitkwam. Magyars team maakt een vliegende start. Interessant is hoe

Er zijn zo veel heerlijke boeken verschenen, dat het tijd is voor een extra boekenspecial. Nieuwe boeken over unieke vrouwen, ideologen, ballingen, sublieme schrijvers, politici, denkers en grote liefdes. Over China, Haagse politiek, Frankrijk, Duitsland, Engeland, Amerika en nog veel meer. Met hoofdrollen daarin van Napoleon, Churchill, Deng Xiaoping, Hitler, Lubbers, Kok, Rutte en natuurlijk weer de families Mann en Von Humboldt. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken zes boeken! *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Meld je aan voor het Europa Festival van Pro op zaterdag 9 mei in BlueCity Rotterdam, het oude Tropicana Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact *** Sonia Purnell - Kingmaker: Pamela Churchill Harriman's astonishing life of seduction, intrigue and power Churchill vertrouwde haar volstrekt. Zijn schoondochter Pamela was de beste spion die hij ooit had. En zij kende al zijn geheimen, angsten en heldenmoed. In zijn laatste levensjaren nog ging zij met hem mee als gezelschap op het jacht van Onassis. Daar ontmoette zij niet alleen Maria Callas, maar ook oude vrienden: JFK en zijn Jackie. Pamela Digby Churchill Harriman kende iédereen. Ze was een overlevingskunstenares, geliefde van een lange reeks van de machtigste en rijkste mannen uit heel de wereld en een politiek dier van de buitenklasse. Zij was het die Bill Clinton ontdekte voor het presidentschap. Hij schonk haar een droombaan: ambassadeur van Amerika in Parijs. Ook daar was zij een spectaculair succes. Ze wond Jacques Chirac om haar vinger en wist vrede te stichten in een gruwelijke oorlog. Wát een leven!   Margot Dijgraaf - Germaine de Staël. Schrijver, balling en feminist avant la lettre Germaine verslaat zelfs Pamela als vrouw met een avontuurlijk leven in wilde tijden. Ze was briljant, schreef bestsellers in zowel de romanliteratuur als wetenschappelijke en politieke essays. Goethe vertaalde haar, Klemens von Metternich en tsaar Alexander ontvingen haar, Wilhelm von Humboldt was een vriend, filosofen als Friedrich von Schlegel en Benj

Een nieuw kabinet is voor iedereen weer wennen. Tweede en Eerste Kamer, de media, de ambtenaren in de Haagse torens en de nieuwe bewindslieden zelf moeten zich de nieuwe situatie en hun nieuwe rol zo snel mogelijk eigen maken. Zeker bewindslieden die als ‘een frisse wind van buiten’ zijn geworven komen soms wel even in een ontgroeningsperiode terecht. Het kabinet-Jetten is hierin verrassend 'traditioneel'. Jaap Jansen en PG Kroeger bekijken hoe Rob Jetten en de zijnen de eerste weken doorkwamen, wat daarbij opviel en welke gids uit het verleden beschikbaar is die elke nieuwe bewindspersoon zou moeten volgen. Want uit de ervaringen van eerdere ambtgenoten zijn tien lessen te leren voor een succesvolle start waarmee de nieuwe minister of staatssecretaris direct kan verrassen als een daadkrachtig en doeltreffend lid van een kabinet. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Les 1 - Bewaar je onafhankelijkheid Zodra een minister het departement binnenloopt wordt er voortreffelijk voor gezorgd. Dat is mooi en levensgevaarlijk. Een bewindspersoon moet beseffen dat hij geen verlengstuk van zijn ministerie is, maar evenmin een correctie of straf op het ambtelijk apparaat. Hij moet zich dus niet laten 'inpakken', maar ook niet - zoals Marjolein Faber - een soort oorlog tegen de eigen omgeving beginnen. Leerzaam is hoe Jos van Kemenade in 1981 bij zijn terugkeer op Onderwijs en Wetenschappen de lessen van zijn eerste ambtstermijn benutte voor stevige politieke aansturing van het departement. Les 2 - Heb een plan Heeft een minister bij aantreden zelf niet veel visie, dan is dat voor het ministerie helemaal geen probleem. Men heeft een prachtig inwerkdossier klaarliggen en elke ambtelijke top gebruikt de minister graag als assistent voor de uitvoering. Daarom kan een minister maar beter meteen bij aantreden duidelijk laten blijken wel degelijk een eigen plan te hebben en het departement daar goed van doodringen. Wim Deetman deed dit op O&W zo krachtig dat de onthutste ambtelijke top hem liet vragen: “Meent u dit écht, excellentie?” Bij Jetten zagen we hoe Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) zijn eerste buitenlandse bezoek benutte om een beleidsvisie voor Europa te lanceren. Les 3 - Verover de sector Voor een nieuwe bewindspersoon is snel en goed - en dat is niet hetzelfde! - vertrouwen winnen in de beleidssector cruciaal. Wie dat kan zit eigenlijk meteen al goed. Wouter Koolmees (Sociale Zaken in Rutte III) bo

Van Oekraïne tot Hormuz en van Groenland tot Taiwan – oorlogen en dreiging ermee zijn aan de orde van de dag. En het zijn allerminst geïsoleerde, separate conflicten, stelt Jack Watling in zijn nieuwe boek Statecraft - bij zojuist verschenen onder de titel Staatskunst. De senior research fellow voor landoorlogvoering van het Royal United Services Institute onderzoekt ter plekke die hotspots en analyseert hoe de keuzes en strategie van grote machten en spelers elkaar beïnvloeden en de op wereldschaal de uitkomst bepalen. Met Jaap Jansen en PG Kroeger loopt hij langs deze oorlogen, hun prijs en hun impact. ***  This episode is largely in English (after a short introduction in Dutch)  *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Jack Watling was in Nederland op uitnodiging van de Atlantische Commissie. Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Jack Watling beaamt dat zijn analytische werk een modern vervolg is op het 18e-eeuwse denkwerk van Carl von Clausewitz. Die zag bijvoorbeeld hoe Napoleon de militaire en politieke strijd in Europa volledig veranderde. Oorlog voeren is nog altijd ‘de voortzetting van politiek met andere middelen’. Dat zien we nu in Oekraïne en in de Straat van Hormuz. Vladimir Poetin had een heldere politiek. Hij wist wat hij wilde: een vazalstaat in Kyiv à la Belarus ter herstel van de eeuwenoude dominante positie van Rusland. De 'andere middelen' die hij inzette bleken echter de verkeerde. Niet adequaat en niet opgewassen tegen de wil tot overleven van Volodymyr Zelensky en zijn volk. Watling beschrijft hoe deze oorlog inmiddels vier fasen kent. De Blitzkrieg die mislukte. Het overrompelende tegenoffensief dat bijna slaagde. De stellingenoorlog rond Bachmoet, Kupiansk en de fortificaties in Donbas. De innovatieve fase door drone-ontwikkeling die nu flexibeler fronten gaat opleveren. Zelensky heeft niet verloren en Poetin niet gewonnen. Het Westen deed steeds net voldoende, maar niet genoeg. En Rusland zwicht niet: Poetin is bereid zijn economie en zijn volk een enorme prijs te laten betalen. Hij gokt erop dat Donald Trump en Europa eerder moe zijn dan hijzelf. En dat zij een halfhartige wapenstilstand zullen slikken die Oekraïne destabiliseert zodat Rusland aan het langste eind trekt. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Dat hóeft niet te gebeuren, maar Europa kan het wel zo ver laten komen. Europa zal dus een eigen st

Amerika’s militaire prioriteit in de Straat van Hormuz en de Golf heeft een opmerkelijke achtergrond. Het is de erfenis van een president voor wie Iran een obsessie werd. Gebeurtenissen daar overrompelden hem keer op keer. Jimmy Carter zou uiteindelijk ten ondergaan door de impact van die wederwaardigheden op de binnenlandse verhoudingen in de VS. Niettemin is zijn Carter-doctrine tot in deze tijd richtinggevend gebleven. Tot Donald Trump ‘m op zijn kop zette. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Carter begon als typische binnenland-president. Maar in de tweede helft van zijn termijn ging zijn wereldwijde rol meer en meer domineren.  Ongelukkig symbool daarvan was het oud en nieuw-feest van 1978. Hij hield een tafelrede in het keizerlijk paleis in Teheran en vierde er de wijsheid en het leiderschap van zijn machtige bondgenoot, sjah Mohammad Reza Pahlavi . Hiermee bouwde hij voort op de Nixon-doctrine, maar dat moffelde hij maar liever weg. Toch was het niet zo vreemd wat hij deed. Het Midden-Oosten stond immers voor een grote politieke omwenteling en juist Carter hoopte daardoor eeuwige roem te vergaren. President Anwar el-Sadat van Egypte was de andere, nieuwe en grote bondgenoot van Amerika. Die verbaasde iedereen door in november 1977 naar Jeruzalem te reizen en Israël een vredesregeling aan te bieden. Dat lukte na intensieve onderhandelingen in Camp David, geleid door Carter. De president had zich nu als vredesstichter en beschermer van machtige bondgenoten in een naar vrede smachtend Midden-Oosten geprofileerd. Iran, Saoedi-Arabië, Egypte en Israël keken allemaal naar Carter om die kansen op vrede te realiseren. En wie zou het dan in 1980 het nog wagen tegen zo'n president met zo'n legacy campagne te voeren? Het jaar 1979 ging alles mis. De sjah werd ten val gebracht door massaal verzet tegen zijn repressieve bewind. De Sovjet-Unie manipuleerde een burgeroorlog in Jemen, waardoor de toegang tot het Suezkanaal bedreigd werd. De troebelen in Iran leidden tot een heftige olieprijscrisis, die in Nederland het kabinet Van Agt-Wiegel zwaar in de problemen bracht en in het Verenigd Koninkrijk Margaret Thatcher aan een electorale overwinning hielp. Carter kwam zeer in de problemen doordat zijn beleid van deregulering van olie en benzine van dat voorjaar door die prijsexplosie geruïneerd werd. De Amerikanen gaven hem de schuld dat er plotseling tekorten aan

De oorlog in Oekraïne duurt al bijna langer dan de Eerste Wereldoorlog. Poetins overval werd een uitputtingsslag, die ons, de EU en de NAVO, ongekend uitdaagt. Ook de focus op Iran verandert daar niets aan. Integendeel, zegt Robert Serry in gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger naar aanleiding van zijn nieuwe boek. In Nog is Oekraïne niet verloren schetst hij de wederwaardigheden van deze oorlog, zijn persoonlijke belevenissen met zijn schoonfamilie en vrienden daar en de geopolitieke verbindingen van die oorlog, ook met Israël en Iran. En als oud-topdiplomaat in het Midden-Oosten, op de Krim en vanaf 1992 de eerste Nederlandse ambassadeur in Kyiv kan niemand dat beter dan hij. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Steun Robert Serry's Open Door Ukraine Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Ook Serry dacht op 24 februari 2022 dat het land verloren was. De onervaren, door Sergej Lavrov verachte Volodymyr Zelensky en de onvoorbereide Oekraïense samenleving zouden opgevreten worden door Poetin, zei de eerste chef van Kyivs geheime dienst tegen Serry. Hij en eigenlijk alle wereldleiders - bovenal Vladimir Poetin - zaten faliekant mis. Oekraïners zijn overlevingskunstenaars. Ook nu nog verbaast het Serry hoe een miljoenenstad als Kyiv en de economie van het land stug door functioneren, produceren en innoveren. Zeker wat betreft toptechnologie voor de meest innovatieve defensiespullen. Het land kent geen rantsoenen, geen energie of dagelijkse levensmiddelen die op de bon zijn. Het produceert grotendeels zelf wat nodig is. De creativiteit is groot. Eigenlijk heeft Poetin deze oorlog nu al verloren. Omdat Oekraïne allerminst ten onder is gegaan. De inval was in 2022, maar de strijd begon al in 2014. Toen de demonstranten op het Maidanplein weigerden toe te geven, ook niet bij EU-bemiddeling, vluchtte Poetins vazal Janoekovitsj naar Moskou. De wraak was wreed: Poetin liet de Krim veroveren en MH17 werd neergeschoten. Het Westen gaf steun toen duidelijk was dat Zelensky geen krimp gaf. Maar nooit meer dan strikt nodig om niet ten onder te gaan. Serry is niet echt lovend over Joe Biden of andere leiders zoals Olaf Scholz, maar uit zijn respect voor de inzet van Nederland. Ruttes durf F-16’s te leveren was niet niks. Donald Trump poogde Zelensky te vernederen, omdat hij 'de kaarten niet heeft'. Maar dat beeld is binnen een jaar drastisch veranderd. B

Het treffendste verschil tussen Rob Jetten en Dick Schoof is de intensieve, zeer zichtbare campagne om Nederland Europees en mondiaal in hoog tempo weer serieus te nemen. Zelfs het koninklijk paar wordt daar onverbiddelijk voor ingezet. Niet zo maar ergens - regelrecht in het Witte Huis. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen de reeks geopolitieke domeinen waar premier Rob Jetten, de ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), maar zijdelings ook CDA-vicepremier Bart van den Brink (Asiel en Migratie) ons land nadrukkelijk een hernieuwde leidende rol willen laten veroveren. Hoe doen zij dat en lukt het hen. En heeft dit effect op de binnenlandse positie van het kabinet? *** Deze podcast is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze aflevering bevat een advertentie van Powerpeers Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Meest zichtbaar element van die herpositioneringscampagne zijn de kennismakingsbezoeken bij de toonaangevende Europese leiders. Dat in Parijs bij Emmanuel Macron onderscheidde zich doordat hier duidelijk een ontmoeting van twee politieke geestverwanten met een Europese roeping aan de orde was, veel meer dan een jeune premier die zijn opwachting kwam maken bij een gelouterd staatshoofd. De kennismaking in Berlijn werd zelfs gelaagd geënsceneerd. Omdat Friedrich Merz in Washington was, kwam eerst Tom Berendsen naar collega Johann Wadephul, zodat Jetten meteen bij Donald Tusk kon tonen dat Nederland ook prioriteit geeft aan de  oostflank van EU en NAVO. Jettens bezoek aan Merz viel daardoor nog meer op. De ontvangst was met groot ceremonieel, wat in het hiërarchisch denkende Berlijn opzien baarde. Premier en bondskanselier werden met nadruk als gelijkwaardige buren gepresenteerd. Hun persconferentie onderstreepte dit eens te meer. Geen vriendelijke plichtplegingen, maar een intense verkenning langs alle grote geopolitieke en Europese thema's. Het contrast met de Schoof-fase kon niet groter. Volgende halte is Jettens bezoek aan de JEF-top in Helsinki. De Joint Expeditionary Force is het samenwerkingsverband van de landen die aan de Pool en de grenzen van Rusland hun defensie optimaal afstemmen voor ma

Het is een smalle zeestraat met allerlei eilanden en riffen. Een kapitein moet heel precies navigeren om heelhuids door die nauwe vaargeulen te komen. Politiek is dit een treffende metafoor. De Straat van Hormuz is een geopolitiek en economisch flashpoint van de buitencategorie. Donald Trump ervaart nu wat voorgangers als Jimmy Carter, George Bush senior en Bill Clinton meemaakten. Met deze zee-engte valt niet te spotten. En dat is al tientallen eeuwen zo. Jaap Jansen en PG Kroeger begeven zich in die smalle wateren tussen Iran en Arabië en in machtsverhoudingen aldaar sinds de oudheid die ons nu verbluffen door hun actuele betekenis. Alleroudste beschrijving van Hormuz treffen we in een reisgids voor zeevarenden uit Egypte rond het jaar 60 na Christus. Die Griekse atlas, 'Periplous', beschreef en detail waar een kapitein of een handelaar op moest letten onderweg en hoe de Straat van Hormuz geografisch in elkaar zat. Je kon er in lezen dat de eilanden in die zeestraat vol zaten met parelduikers. Er viel dus een makkelijk te vervoeren luxeproduct te verhandelen. *** Betrouwbare Bronnen is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze aflevering bevat advertenties van Powerpeers en van Podimo Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Eeuwen later werd Hormuz bestuurd door een lokale dynastie van sheikhs, die zich verbond met de heersers van imperia die de mercantiele en strategische waarde van deze zeestraat prima snapten. Meest opmerkelijk was de alliantie met de Mongoolse kleinzoon van Dzjengis Khan die erfgenaam werd van het West-Aziatische deel van diens enorme imperium. Van Afghanistan tot en met Anatolië strekte zijn bewind zich uit en de handelswegen tussen China, India en de Middellandse Zee hadden dan ook zijn bijzondere interesse. De Straat van Hormuz was de speldenknop in de zeewegen die hij moest beheersen en de lokale vorsten werden zijn beschermelingen en tribuut betalende vazallen. Dit rijk van de Ilkhaniden werd van grote betekenis voor de geopolitiek, tot de dag van vandaag. De Mongolen organiseerden de natie, staat en beschaving van een land dat zij als eerste Iranzamin - het land van Iran - noemden. Essentiële aspecten als de dominante rol van de shia islam, de bestuurstaal Perzisch, de nationale eenheidsmythe van Iran en de geopolitieke alliantie tegen het soennisme van de Arabieren zijn in deze periode doorgevoerd. De Mongolen sloten ook een alliantie tegen de Arabieren met de ‘Ferengi' - de Franken! - en moedigden hen aan het Heilig Land en Jeruzal

Vijftig jaar geleden eindigde een belangrijke fase in de Nederlandse politieke geschiedenis en begon een volgende. Maar op dat moment zag niemand dat aankomen. Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen wat er gebeurde, wat niet gebeurde en hoe ingrijpend de effecten waren voor de Haagse politiek en de Nederlandse samenleving. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** In 1976 zat het kabinet-Den Uyl al drie jaar. Het had al vele turbulenties overleefd. Het leek een wild avontuur van een progressief kabinet met controversiële plannen. In werkelijkheid was het eerder de zoveelste rooms-rode coalitie, zoals welbekend in de naoorlogse decennia van Willem Drees, wederopbouw en Koude Oorlog. Het vernieuwende zat vooral in de sfeer, het jeugdig elan van ministers die jonger waren dan Rob Jetten nu. Niet langer hoefden ze te worden aangesproken als ‘excellentie', maar gewoon bij de voornaam. En ze droegen op werk soms zelfs een trui. Ook premier Joop den Uyl was allerminst een groot vernieuwer. Wel was hij een gedegen econoom die sterk geïnspireerd werd door beleid van Amerikaanse presidenten als Roosevelt en Johnson. Een klassiek gereformeerde man, vurig prediker en kenner van poëzie, Brecht en Kafka. Hij steunde ten volle het pragmatische en weinig ideologische financieel-economische beleid van zijn twee jonge ministers Wim Duisenberg (PvdA) en Ruud Lubbers (KVP) en schrok niet terug voor fikse botsingen met de vakbonden. Niet minder stevig was zijn boodschap aan de werkgevers. In het hol van de leeuw – bij de christelijke werkgevers - zette hij zijn linkse overtuigingen uiteen over 'beteugeling van het kapitalisme’, winstdeling met werknemers, democratisering van bedrijven en ‘vergemeenschappelijking van de productie’. Niettemin liepen in 1976 de spanningen op. De verkiezingen van 1977 wierpen hun schaduw vooruit. De linkerflank van Den Uyls eigen PvdA was argwanend of de premier wel zuiver in de leer was en wel echt geloofde in polarisatie als strategie. Helemaal ongelijk hadden ze niet: hij was eerder geneigd  zijn kabinet 'inzet van de verkiezingen' te maken in plaats van te streven naar linkse dominantie. De PvdA begon progressieve partner D66 steeds meer te zien als overbodig – de Democraten hadden in peilingen steeds minder zetels -  en zette in op het politiek 'kraken' van de confessionele partijen. Hun bondgenoot daarbij was – misschien onbedoeld - Hans Wiegel van de VVD, die van de liberale burgerherenpartij een

Zijn vader werd onlangs 102. Zoon Friedrich Merz releveerde dit als impliciete waarschuwing dat de Duitse politiek, Berlijn en zijn CDU nog lang niet van hem af zijn. De vraag naar de stabiliteit, het leiderschap en de perspectieven voor Duitsland en de coalitie van de twee volkspartijen CDU en SPD is hiermee ook meteen geagendeerd. De antwoorden op die vraag zijn ook de moeite waard voor de Haagse politiek en uiteraard veel breder in Europa en geopolitiek. De serie Landtag-verkiezingen in een reeks Bundesländer dit voorjaar en na de zomer geeft sowieso een relevant beeld. Alle reden voor Jaap Jansen en PG Kroeger om hierin te duiken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Bij de eerste regionale verkiezing was het al raak. De uitslag in Baden-Württemberg zette ongeveer iedere partij op het verkeerde been. Merz' CDU leek met Manuel Hagel op een overwinning af te stevenen en won ook flink - naar bijna 30%. Maar de kandidaat-premier van de Groenen kon met een inhaalrace het verlies beperken tot min 2% en haalde net meer stemmen bij evenveel zetels als de CDU. Cem Özdemir kreeg vleugels dankzij massale winst van kiezers die eerder nog SPD en Linke stemden. En het zou binnenkort in Rijnland-Palts precies zo kunnen gaan, maar nu met een inhaalrace van – in dat geval - de SPD-voorman ten koste van een toch stemmen winnende CDU. In het oosten kan het na de zomer om heel andere reden spannend en ongemakkelijk worden. Daar zou de AfD zoveel stemmen kunnen binnenhalen dat de andere partijen geen werkbare coalities meer kunnen vormen. Hoe houden ze dan nog de 'Brandmauer' tegen coalitievorming met extreemrechts overeind? De vrees voor destabilisering van het politieke landschap houdt CDU en SPD dan ook zeer bezig en 's nachts woelend wakker. Hopen op een implosie bij de AfD dankzij interne troebelen en corruptieschandalen kan niet het enige zijn dat nog moed geeft, beseffen zij. De Duitse economie heeft het bovendien zwaar. Klassieke sectoren als de chemie en auto-industrie kreunen onder energiekosten en concurrentie uit China. Merz was bij zijn eerste bezoek als bondskanselier in Beijing dan ook erg helder: China is een vaste, sterke partner, maar de handelsrelaties moeten wel 'fair' zijn en 'wederzijds transparant.' In Brussel voert hij meteen de druk op om industrie en hightech te beschermen. De grote investeringen in de defensie en infrastructuur beginnen inmiddels de dynamiek aan te wakkeren. De bouwnijverheid bloeit op, bedrijven als Rheinmetall expanderen met tientallen procenten. Duitsland is zelfs

Een geopolitieke orkaan raast over de wereld. En dus ook over Den Haag. Het kabinet-Jetten beleeft wat Lubbers III in 1989, Balkenende I in 2002 en Rutte IV in 2022 overkwam. Het regeerakkoord is politiek, financieel, Europees en internationaal ingehaald door een ruwe, alles omwentelende werkelijkheid. En Nederland moet zich daartoe verhouden, wordt getest als partner in NAVO en EU, als handelsnatie en als grote economie - nummer 5 in de EU, 18 wereldwijd. Jaap Jansen en PG Kroeger observeren de stormachtige ontwikkelingen vanuit historisch perspectief en noteren hoe de nieuwe bewindslieden in hun allereerste optredens hun kwaliteiten en beperkingen demonstreren. Zo ziet PG dat de VVD - voorop vicepremier Dilan Yesilgöz - lijkt te denken dat het nieuwe kabinet een 'Schoof II' is waarin een coalitiepartner - toen de PVV - een eigenstandig buitenlands beleid kan etaleren, met name in het Midden-Oosten. En Jaap moet bij fractievoorzitter Ruben Brekelmans denken aan Frits Bolkestein tijdens Paars I. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [email protected] en wij zoeken contact. *** Opmerkelijk is de hechte samenwerking van Rob Jetten met Frankrijk. Wat Mark Rutte na Brexit begon, zet hij met grote kracht voort. Nederland als partner in een nieuwe militaire en bovendien nucleaire alliantie van Frankrijk is letterlijk 'du jamais vu'. Macron heeft hier trouwens zélf groot  belang bij, omdat Nederland bij high tech en strategische industrieën geografisch en politiek 'incontournable' is. Opvallend zijn ook de grote stilte van Xi Jinping, het nieuwe rampjaar dat het Kremlin bedreigt en de nadruk van Friedrich Merz op het behoud van de staatkundige integriteit van Iran. Het uiteenvallen, ook etnisch en regionaal, van dit grote land zou het onmogelijk maken tot een vergelijk te komen en middelpuntvliedende krachten loslaten in heel het Midden-Oosten. Dan is ineenstorting nabij, terwijl Trump de victorie uitroept. Europa bouwt nu in hoog tempo een eigen veiligheidsarchitectuur op, beseffend dat Het Amerika van Donald Trump een labiele partner is. Venezuela, deals met Poetin, het bedreigen van Groenland en oorlog in de Golf zeggen meer dan genoeg,  Een Haagse architectuur hierbinnen kan niet achterblijven nu ons land lid is van de E6-kopgroep van grote economieën, nucleair partner van Emmanuel Macron in de Europese pijler binnen de NAVO en nadrukkelijk aangeeft dat de Schoof-periode voorbij is. Nederland wil aan tafel en niet op het menu. Het financiële kader van het regeerakkoord werd in de Twe

Het was een drastisch experiment. Een nieuwe natie beginnen met een tot in de puntjes uitgevoerde trias politica, 250 jaar geleden de meest moderne theorie van de Franse politieke filosofie. De Amerikanen durfden het aan, ze begonnen een republiek met een gekozen volksvertegenwoordiging, een gekozen staatshoofd van beperkte termijn en met onafhankelijke rechtspraak en een Hooggerechtshof. Vader des vaderlands George Washington werd dat staatshoofd, boven de partijen en gespeend van persoonlijke ambitie. Die volksvertegenwoordiging werd meteen gekozen, tussen november 1788 en maart 1789. Het experiment werd zonder omhalen concreet gemaakt en uitgeprobeerd. Lukte dat? Hoe dan? Merk je daar nu nog wat van? Is die volksvertegenwoordiging van toen nog herkenbaar in het huidige Huis van Afgevaardigden? Hoe werkt dat parlement in de dagelijkse praktijk? Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daar in met Pirmin Olde Weghuis, die in 2015 als jong medewerker op Capitol Hill rondliep en zo een blik kon werpen in die machinekamer van een wereldmacht, in dat hart van de historie van die 250 jaar oude democratie. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Pirmins cheffin was een levende legende. Grace Napolitano was al in de 80 en vertegenwoordigde haar San Gabriel Valley in California al decennia. Noordwest van Los Angeles was haar district gevuld met suburbs met in meerderheid Latino-kiezers. Elke twee jaar kon zij als Democraat op hen rekenen bij weer een volgende herverkiezing. Als stagiair uit Nederland kon Pirmin overal rondkijken, assisteren bij contacten met dat district en Napolitano’s kiezers en zo de sfeer en dagelijkse werkzaamheden van het Huis meebeleven. En hij ontmoette ook andere legendes, zoals de rechterhand van Martin Luther King, ooit een rebelse studentenleider: John Lewis, de man van “Make trouble, good trouble.” Het Huis – samen met de Senaat het Congres - is een volwaardig deel van de trias en heeft een eigen kiezersmandaat. Al vanaf dag één was het een door en door politieke arena, ook al beriep men zich steeds op 'bipartisanship' en 'nationaal belang'.  In het Huis wordt geknokt met machtsmiddelen. Bovendien is het Huis - anders dan in Europa gebruikelijk - de maker van de federale begroting. De speaker bezit hier de macht over de schatkist, niet de president! En de zittingstermijn van twee jaar dwingt de leden van het Huis permanent hun district en de achterban daar alle aandacht te geven. Pirmin Olde Weghuis zag ook dat

Op woensdag 18 maart 2026 gaat Nederland weer ter stembus. Dit keer voor de gemeenteraadsverkiezingen. De taak van het lokaal bestuur is door de energietransitie in nog geen tien jaar fundamenteel veranderd. Gemeenten zijn onmisbaar voor het klimaat- en energiebeleid vanwege hun rol dichtbij burgers en bedrijven. Zij zijn de ‘regisseurs van de warmtetransitie' geworden en worstelen met complexe taken en uitdagingen. Van netcongestie tot windmolens en van ruimtegebrek tot slimme isolatie. Jaap Jansen en PG Kroeger gaan hierover in gesprek met vijf toonaangevende energiewethouders uit vijf heel diverse gemeenten - van high tech wereldstad Eindhoven tot de kleinste in de provincie Noord-Holland, Oostzaan. Van vijf verschillende partijen. In het stadhuis van Eindhoven kruisen zij met elkaar de degens; vertellen van successen en frustraties, maar ontdekken daarbij ook vele thema's waarin ze van elkaar kunnen leren. Tobias van Elferen (D66) uit Nijmegen, Stijn Nijssen (VVD) uit Oostzaan, Rik Thijs (GoenLinks-PvdA) uit Eindhoven, Marco Verloop (SGP) uit Veenendaal en Maaike Zwart (Studenten Techniek In Politiek) uit Delft. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie, HollandSolar, NedZero, Energie-Nederland, Netbeheer Nederland, Energie Samen, Energy Storage NL, Energie Beheer Nederland en de gemeente Eindhoven. En natuurlijk met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Het Eindhovens Stadhuis is zelf een sterk voorbeeld van concrete aanpak op lokaal niveau van de energietransitie. Het jaren ‘60 monument is recent helemaal verduurzaamd met de meest effectieve snufjes. Wethouder Rik Thijs noemt het een bewijs dat ook moeizame objecten en buurten wel degelijk planmatig verduurzaamd kunnen worden. Inzet op isolatie op deze manier blijft immers de meest concrete, doeltreffende manier van besparing en energietransitie. Eindhoven, Nijmegen en Veenendaal hebben nog een andere fundamentele stap gezet: een eigen publiek energiebedrijf. Na jaren waarin de nadruk sterk lag op geprivatiseerd aanbod zien we grote gemeenten deze omslag maken. Toenmalig energieminister <st

De Regeringsverklaring is voor elk kabinet een buitengewoon moment. Het is zelfs de enige keer dat een premier zijn visie mag geven zonder geïnterrumpeerd te worden. Voor de vierde maal in deze eeuw trad een nieuwe premier aan. De debuten van Jan Peter Balkenende, Mark Rutte en Dick Schoof leken veel meer op dat van Rob Jetten dan je op het eerste gezicht zou vermoeden. Elk van hen debuteerde met een hachelijk politiek en staatsrechtelijk experiment. Zoiets lijkt nu warempel een soort van traditie geworden. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het debat met de nieuwe premier en wie hij daarin wél en wie hij zeker niet was. En zien wat hem nu al onderscheidt van zijn voorgangers in deze eeuw. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze aflevering bevat een advertentie van de bioscoopfilm The Wizard of the Kremlin. Boek hier je tickets! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De coalitie van D66, VVD en CDA presenteerde zich als het contra-Schoof verbond. Deze partijen gunnen elkaar hun eigen aard, visie en inhoudelijke verschillen en accenten. In alles wilden zij de voorgaande coalitie doen vergeten. De premier trad natuurlijk, ontspannen, positief en uitnodigend op, maar deinsde er ook niet voor terug de eigen visie te markeren. Rob Jetten was alles wat Dick Schoof niet was en nimmer kon zijn. Allesbehalve de 'slappe hap' die op dag één van zijn bewind elk gezag al kwijt was. Jettens betoog was coherent met een brede blik. Wat eraan ontbrak: de hulpeloze toon die Schoofs gebrek aan politiek repertoire zo pijnlijk maakte. Voor alle hoofdrolspelers in het debat was het oefenen met nieuwe rollen en rolgedrag én struikelen waar dat af en toe nog onbeholpen gebeurde. Ook Jetten zelf moest aftasten waar en wanneer hij soepelheid kon tonen en hoe hij dit dan zou moeten doen. Het lastigste was hier het thema van een denkbare of onbespreekbare verhoging van de AOW-leeftijd per 2033. Jesse Klaver van oppositiepartij GroenLinks-PvdA bracht een hulpstuk in stelling: de boosheid van de vakbonden. Nu zo'n signaal als wat voorbarig negeren zou geen wijsheid zijn voor het kabinet, maar nu al geïntimideerd buigen evenmin. De polder dicteert immers het regeringsbeleid niet, al is hij wel een onmisbare partner. Na twee uur soebatten kwam Jetten met een combinatie van afremmen en gas geven tegelijk: 'pas op de plaats' en 'opening voor gesprek'. Een ‘Netanyahu-coalitie’ van SGP en Groep-Markuszower liet de D66-premier hiermee slagen. Politie

Wij Europeanen hebben de afgelopen tachtig jaar afgeleerd waar we in de eeuwen daarvoor nog zo intens mee bezig waren. Oorlog voeren. Met de Europese samenwerking namen we afscheid van de geschiedenis. Oorlog was iets van anderen en bij anderen. Als Europeanen slaagden we er in conflicten op te knippen in technische compromissen en zo keer op keer te depolitiseren. Zelfs het gedurige geklaag over die technocratie, de slappe compromissen en 'te weinig democratie' hoorde bij de succesvolle lessen uit die historie. Maar de geschiedenis is terug, zij beukt onstuitbaar op onze deur. Caroline de Gruyter schreef er een boek over: Zondagskinderen. Ze is te gast bij Jaap Jansen en PG Kroeger. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Het debat over de regeringsverklaring van Rob Jetten zal ongetwijfeld gaan over dilemma’s in de sociale zekerheid en met de begroting gaan, maar zijn kabinet kon weleens voor grotere geopolitieke uitdagingen en keuzes geplaatst worden dan geen eerdere ministersploeg sinds de val van de Muur.  Jetten en zijn team zullen geen 'zondagskinderen’ meer zijn. De Franse denker Raymond Aron zei het al: "Connaître le passé est une manière de s'en liberer", noteert De Gruyter. Wie het verleden kent, kan zich ervan bevrijden. Want de oorlog in Oekraïne is veel meer dan die in Joegoslavië destijds 'onze oorlog'. Dat hier de rol van Rusland als koloniaal imperium een cruciaal verschil vormt, werd eigenlijk pas vier jaar geleden een nieuw besef. De gevolgen voor de Europese Unie zijn ingrijpend, maar zien we dat al scherp genoeg? Keer op keer zien we dat crises ertoe leiden dat de urgentie zo hoog wordt, dat alleen oplossingen op bovennationaal niveau een uitweg vormen. Jean Monnet had dat al door in 1951 bij de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Jacques Delors bij de val van de Muur met de Interne Markt. Angela Merkel bij de pandemie en de vluchtelingencrisis en nu staat de EU voor een vergelijkbare uitdaging omdat de Verenigde Staten noch Rusland een betrouwbare partner meer is. De veiligheidsgaranties die wij Oekraïne willen geven, geeft Kyiv de facto ook aan ons, zoals Volodymyr Zelensky fijntjes opmerkte tijdens de veiligheidsconferentie in München. Eigenlijk gaat alles zo op de schop. Ook de Frans-Duitse as. Ineens is niet Frankrijk de militaire, geopolitieke actor, maar treedt Friedrich Merz zo op. Ineens zou de radicaal-rechtse Jordan Bardella zich kunnen ontpoppen als e

Een jaar geleden gaf bijna niemand nog iets om Emmanuel Macron. Massaal zoemden de geruchten dat hij vervroegd zou moeten aftreden. En nu staat hij weer helemaal overeind en neemt de Veiligheidsconferentie in München op sleeptouw met zijn gedurfde en concrete ambitie voor een onafhankelijk en geopolitiek volwassen Europa. Het kabinet-Jetten kan daar in zijn regeringsverklaring niet omheen. Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen het adembenemende parcours van Macron van zijn diepste nederlaag in juni 2024 via een reeks onverwachte experimenten en successen, onverwachte meevallers en toeslaan op het juiste moment naar een renaissance die niemand voor mogelijk hield. Wat belooft zijn laatste jaar als president? Wie volgt hem op? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De eerste gok na de verpletterende nederlaag bij de Europese verkiezingen van 2024 was de ontbinding van de Assemblée Nationale en vervroegde parlementsverkiezingen. "Suïcidale!" riepen de commentatoren. Een diep verdeelde Kamer en een wankele middencoalitie à la Rob Jetten was het resultaat. Macron experimenteerde daarin met oude rotten als premier - Michel Barnier, François Bayrou - en met begrotingsvoorstellen die uiteindelijk als compromis nog aangenomen werden ook. Zijn laatste troefkaart - de nieuwe premier Sébastien Lecornu – wist links te splijten en kon de extreme flanken vernederen. Intussen profiteerde Macrons reputatie van een reeks meevallers. De Olympiade in Parijs gaf de gramstorige Fransen ineens onverwacht veel goede zin. De her-inwijding van de Notre Dame was een wereldwijd bewonderd feest dat bewees dat Macron had woord gehouden met zijn belofte de iconische kathedraal te redden en in nieuwe glorie te herstellen. De herverkiezing van Donald Trump maakte hem als anti-Angelsaksische Europese Gaullist weer buitengewoon relevant. Macron is een Baron von Munchhausen die zich aan zijn eigen haren het moeras uit trok. Zijn optreden in München onderstreepte een unieke rol dankzij zijn voorstel - afgestemd met Friedrich Merz - de omvorming van de nucleaire Force de Frappe tot een Europese kernmacht op korte termijn voor te leggen ‘aan enkele andere Europese leiders’. Zijn focus op geopolitiek en Europa bevrijdt hem van bemoeienis met de binnenlandse strijd in zijn laatste jaar in het Élysée. Want iedereen is nu bezig met de vraag 'wie en wat straks?’. Allereerst de achterban van Marine le Pen. Zij staren in een afgrond. Verdedigen zij haar corruptie

Rond Rob Jetten schaart zich een relatief jonge groep bewindslieden uit drie duidelijk geprofileerde politieke richtingen. Dat biedt kansen, maar is niet zonder risico. Hoe maakt de nieuwe premier hier een coherent team van? Hoe zal zijn kabinet uitnodigend optreden naar anderen voor meerderheden? Welke verrassingen, parels en risicofactoren schuilen in de ploeg? Wie is 'de Gidi Markuszower die wel kan slagen'? En waarom is een geheime bijeenkomst op zaterdag 21 februari cruciaal? Jaap Jansen en PG Kroeger kijken vooruit en noteren patronen en lessen uit de parlementaire geschiedenis. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Waren er bij Dick Schoof vier pizzaslices in een doos die ieder voor zich eters moesten lokken, bij Jetten zijn er drie pilaren die samen een grote koepel van ambitie overeind moeten houden. Eigenlijk ontbreekt er een, dus taak aan de bouwmeester om de constructie desondanks stevig en stabiel te houden. De VVD-pijler blijkt recycling van de wrakke fundering van de coalitie met PVV, NSC en BBB. Dilan Yeşilgöz wil zo blijkbaar afdwingen dat dit – zoals beloofd in de campagne – opnieuw een in de woorden van de VVD ‘centrumrechts kabinet’ zou zijn. De risico's daarmee zijn manifest. Op veel consideratie hoeven de ex-Schoof-bewindslieden in de Kamers niet te rekenen, niet van links en niet van rechts. De CDA-pijler zou uit 'generatie Henri' bestaan. Maar er zit nogal veel ‘Buma’ en zelfs nog ‘Balkenende’ in. Eigenlijk alleen Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Heleen Herbert (Economische Zaken) zijn echt nieuwe gezichten. Toch heeft het CDA heeft als junior in de coalitie een doortimmerd pakket aan posten binnengehaald. In elk van de cruciale beleidsdomeinen heeft Bontenbal een sleutelpost veroverd. De D66-zuil rond Jetten is helder geselecteerd: het zijn loyale vertrouwelingen die beseffen dat ze zonder zijn electorale triomf politiek min of meer uitgerangeerd zouden zijn geweest. Jetten heeft met nadruk gezocht naar pragmatische compromiszoekers. Op Landbouw mocht geen drammer. Aan de premier de taak op 21 februari meteen een reeks knopen door te hakken en kabinetsdiscipline te vestigen. Allereerst met zijn vicepremiers - een sterk contrast met Schoof - maar ook met de aanvoerders van de coalitiefracties. Een paradox waarbij Hans van Mierlo zijn vingers zou aflikken: juist om als coalitie constructieve meerderheden te bereiken, moet je zélf ragfijn opereren en de bewindslieden ruimte gunnen 'te leveren'. Slaat ieder voor zi

Oppermachtig, president en partijleider voor het leven - de eerste sinds Mao. Xi Jinping wist zelfs Donald Trump te imponeren, ‘straight from Central Casting in Hollywood’. Dramatische gebeurtenissen in Beijing - zuivering van de militaire top, aanklachten wegens corruptie en atoomspionage, geruchten over een couppoging - duiden op grote troebelen en een onverwacht machtsvacuüm. Wat weten we, wat betekent dit en welke consequenties heeft dit voor China, voor Xi’s positie en de geopolitieke verhoudingen? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze aflevering bevat een advertentie van Oogwereld Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Jaap Jansen en PG Kroeger pluizen de berichten uit. Officiële verklaringen en commentaren in Beijing, maar ook de tsunami aan geruchten over de ongekende ingreep in de Centrale Militaire Commissie. Naast voorzitter Xi Jinping is nog maar één lid in functie. Vicevoorzitter generaal Zhang Youxia en chefstaf generaal Liu Zhenli zijn opgepakt. Ze worden beschuldigd van insubordinatie en 'verraad aan het vertrouwen van de Communistische Partij en haar Centraal Comité'. Vervolgens zijn bijna al hun collega's uit hun functie verwijderd en is in heel China in de topstructuur van de militaire districten en krijgsmachtonderdelen een massale zuivering en ontslaggolf gaande. Die formele beschuldiging wijst erop, dat hier geen sprake is van een verschil van inzicht over militaire kwesties alleen. De ingreep van Xi gaat veel dieper. Dit raakt aan de essentie van het vertrouwen tussen de partij, de politieke leiding en de leiding van het Volksbevrijdingsleger als geheel. En juist die balans van de twee machtscentra van de staat is cruciaal voor de ongebreidelde macht van Xi en die van zijn voorgangers als opperste leider en roerganger. Het conflict gaat dan ook over de continuïteit en fundamenten van die politieke macht, zoals in elke dictatoriale staat. Dit evenwicht is door het onthoofden van de CMC nu in één klap verwoest. De vraag naar die continuïteit van de macht is een vraag naar de betekenis en effecten van het feit dat Xi Jinping leider voor het leven is geworden. Dat roept hoe dan ook de vraag op: en wat dan? De militaire top wil zekerheid over wie hun opperbevelhebber zal zijn, terwijl van een breed gedragen regeling voor de opvolging - zoals Deng Xiaoping die ooit doorvoerde - geen sprake meer is. Wie daar hoe en wanneer over zal gaan is onhelder gehouden. In 2027 zal het volgende partijcongres daar wellicht over beslissen en ook in het Centraal Comité, in de mach

Hoe maak je als minderheid meerderheden? Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het debat over de kabinetsformatie. In Den Haag moet iedereen nog even wennen aan een nieuw tijdperk. Aanstaand minister-president Rob Jetten was vooral trots op zijn coalitieakkoord en vond echte handreikingen nog wat te vroeg. De oppositie bleek verdeeld. Niet alleen tussen links en rechts, maar ook daarbinnen. Informateur Rianne Letschert was de enige factor die unisono waardering kon oogsten. Sterker: zij ontketende bij de SGP een Culturele Revolutie waarbij die van Mao verbleekt. Was het kabinet-Schoof Rutte V en wordt het kabinet-Jetten Paars III? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** In het tijdperk-Jetten is de eerste markante wending hoezeer Geert Wilders zichzelf gemarginaliseerd heeft. Geen vuurwerk en sluwe manoeuvres, maar machteloos dystopisch proza. Zijn vakantievriend Gidi Markuszower releveerde dat hij als grootste niets voor elkaar had gekregen. Jetten bespotte zijn hoge toon over ondermijning van de democratie en de toeschouwer dacht er meteen bij: juist vanwege gebrek aan democratie in eigen kring moet deze criticus zelf vrezen voor een partijverbod. De linkerzijde spiegelde de rechterzijde. Onderlinge solidariteit was ver te zoeken. Men nam elkaar de maat. Zo kon het CDA het 'midden’-karakter van het akkoord extra etaleren. SP, DENK en Partij voor de Dieren gispten GroenLinks-PvdA, Volt, ChristenUnie en 50Plus als watjes zonder ruggengraat. “Geen oppositie maar shoppositie”, smaalde Jimmy Dijk (SP). Aan de andere kant gunden PVV, JA21, Groep-Markuszower, FvD, BBB en SGP elkaar evenmin succes. De deconfiture van Wilders bood de anderen kans op extra relevantie. Fundamentalopposition joeg de gematigde partijen meer en meer in de armen van Jettens verbond. Tegenover Annabel Nanninga van JA21 keerde Jetten zich met een variant op Merkels 'Wir schaffen das' af van het xenofobische discours en zo de constructieve krachten rond zich te scharen. 115 Tweede-Kamerleden stemden voor zijn benoeming tot formateur - 49 meer dan de 66 van zijn coalitie. 27 meer dan waar Schoof bij zijn start op rustte. Alleen PVV, FvD, Denk, PvdD en SP stemden tegen. Gedurfd was de wijze waarop de aspirant-premier coalitiepartner VVD dwong het massief falen van Schoof en de nu voor het kabinet-Jetten noodzakelijke reparaties daarvan te slikken. Voor Dilan Yesilgöz gold: wie zwijgt, stemt toe. De reeks thema's was lang en van strategische betekenis. Van de schade

In flink tempo hebben D66, VVD en CDA hun gezamenlijke handreiking op tafel gelegd. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren hun beleidspakket, het proces van de kabinetsinformatie en de niet geringe uitdaging voor aspirant-premier Rob Jetten, zijn coalitie en de partijen die constructieve oppositie beloven. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Het eerste dat opvalt? Hoe doelgericht en effectief de opeenvolgende informateurs hun werk deden. Vergelijk dat eens met de verzameling pijnlijke misgrepen en stuitende ijdeltuiterij gedurende de formaties van 2021 en 2023. Informateur Rianne Letschert slaagde júist als betrokken buitenstaander met een vlekkeloze aanpak. Daarbij werkte zij met een opvallende innovatie in de ordening van de onderhandelingen door 'leiders' en 'fixers' separaat aan het werk te zetten. Het werkte zo goed, dat niemand lekte en ze haar als 'kabinetscoach' huldigden. In dit licht zou het verstandig zijn haar nog een innovatie te laten organiseren: het Duitse model van de 'Koalitionsausschuß', waarin de toppers van de coalitie in een barokpaleisje elkaar met enige regelmaat de nieren proeven, knopen doorhakken en blokkades weghalen. Er is in Limburg vast zo'n antiek rustpunt te vinden. Overigens staat het belangrijkste politieke feit van de afgelopen week niet in 'Aan de slag'. Het regeerakkoord is hiermee meteen al een beetje achterhaald. Op initiatief van het duo Friedrich Merz (CDU) en Lars Klingbeil (SPD) is een Europese ‘kopgroep' gevormd die uitvoering van de rapporten van Draghi, Letta en Kubilius moet gaan aanjagen. Productiviteitimpulsen, Kapitaalmarktunie en defensiecapaciteit staan centraal. De zes grote EU-economieën trekken dit samen: Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen en Nederland. Hiermee is Rob Jetten vanaf het moment dat hij op het bordes staat  een senior-leider in Europa en daarmee dus ook mondiaal een factor. Zo kan hij meteen uitstralen 'Nederland staat er weer', na de Schoof-fase. De benoeming van een Europaminister die hem hierbij assisteert ligt dan voor de hand. De rijksfinanciën zullen in de komende Voorjaarsnota gesaneerd worden van de ergste misgrepen onder Dick Schoof. Daarna kan richting Prinsjesdag met constructieve oppositiepartijen over het meerjarenbeeld en de lange termijn investeringen onderhandeld worden. Aangezien het akkoord niets doet aan sanering van de 'fiscale regelingen' kan GroenLinks-PvdA hier het voortouw nemen. Zij kunnen de coalitie €30 à €40 miljard bieden voor nadere afspraken rond investeringen en s

561 – Händel, politiek dier en geniaal musicus Zijn werken zijn al 300 jaar door en door politiek. De opera’s van Georg Friedrich Händel vertellen hoe heersers hun tijd en wereld domineren en hoe zij wijs, mild en rechtvaardig kunnen regeren. Maar ook hoe wreed, normloos en gewetenloos zij vaak zijn.  Hoe ze mensen vertrappen, bedriegen en in het verderf storten. Dezer weken is Amsterdam Händel hoofdstad van Europa. Vooral ook door spectaculair optreden van een jonge wereldster die met Julius Caesar zo’n sluwe, wrede en machtige heerser vertolkt. Met deze Poolse countertenor, Jakub Józef Orliński, duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de vele lagen van de meeslepende muziek van Händel (1685 - 1759). In diens tijdloze actualiteit en virtuoze diepte van zijn mensenkennis. Zijn 'Giulio Cesare in Egitto' blijkt een soort kabinetsformatie van twee machtsdieren uit de Oudheid: Cleopatra en Caesar. Een van die cynische, nobele en wrede verhalen over hoe macht, intriges en gerechtigheid met elkaar strijden om de voorrang in het geopolitiek geweld. Net als nu. Hier. Vandaag. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Steun Greenpeace voor gelijke bescherming, klimaatrechtvaardigheid en de toekomst van ons allemaal. Help met een donatie via: greenpeace.nl/betrouwbarebronnen Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. By scrolling down, you will find a text in English. The conversation with Jakub Jozéf Orlínski starts at after about 36 minutes. *** Händel was een Europees fenomeen. Als jong musicus uit Halle in Saksen-Anhalt werd hij al bejubeld in Rome en Venetië. Hij reisde langs alle hoven en concertzalen en belandde in Londen, waar hij de beroemdste componist, organist én kunstpaus werd, ook die voor het koningshuis. Het koninklijk publiek verwachtte dan ook opera's met politieke boodschappen en portretten uit verhalen uit alle eeuwen en windstreken. En Händel leverde. Van stukken uit het oude Rome, Perzië, Mongolië en tot muziektheater dat speelt in de diepste middeleeuwen, aan de Olympus en vertelt uit ridderromans tijdens de Kruistochten. Jakub Józef Orliński levert niet minder. Hij vertelt over zijn visie op 'Cesare' als veroveraar en uitbuiter van het onmetelijk rijke Egypte. En als politiek, mi

De termen die Gidi Markuszower en Hidde Heutink voor hun idool en partij van voorheen gebruikten klonken in elk geval bekend. 'Niks bereikt', 'schrikbewind', 'sterallures', 'niks aannemen', 'kritiek verbieden'. Wie dat eerder observeerden werden ‘vijanden van het volk’ genoemd. Nu kwamen liefst zeven PVV'ers er zelf mee. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het mysterie rond deze splitsing, de effecten op Geert Wilders; zijn resterende club en het bredere radicaalrechtse milieu en de consequenties voor het krachtenveld rond de kabinetsformatie. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Hoewel de PVV-scheuring volgens de afscheiders niet ideologisch was en het verkiezingsprogramma ‘steengoed’ was, begonnen de zeven al direct af te wijken van de kern van Wilders' politieke obsessies. De Islam moest niet alles overheersen, ‘grenzen dicht is niet het eerlijke verhaal’ en het was de PVV zélf die er in het kabinet-Schoof niets van had gebakken. Ook mysterieus is dat de zeven toch wel wisten wat voor club de PVV is, dat de fractie een autocratie van vazallen was en dat Wilders zélf de bemensing van het team bij Schoof had bepaald - inclusief de deconfiture van beoogd vicepremier Markuszower? Niettemin lieten zij zich vrijwillig selecteren, inpalmen en onder de duim houden. Hun verklaring is adembenemend: ze leden aan een 'Stockholmsyndroom'. Oftewel een psychologisch affect dat slachtoffers van een gijzeling nog lang kan achtervolgen. Wat direct opviel was het zelfbeklag waarmee de zeven zichzelf zieligheidsbonussen verleenden. Ze waren door Wilders slecht behandeld, ze moesten hem voortdurend bij alles dienen. Zetelroof was sowieso geen verwijt dat hen kon treffen, vonden ze. Ze bleven het PVV-ideaal immers trouw en Wilders begon zelf toch ook ooit als zetelkaper van de VVD. Een duidelijke koers was wellicht nog wat vroeg voor de club van zeven. Niettemin wilden ze een stevig migratiebeleid van het aanstaande kabinet-Jetten best steun verlenen. En flink investeren in Defensie ook. Dat hoefde niet ten koste van Henk en Ingrid en de zorg te gaan. Ze beriepen zich hierbij op Ursula von der Leyen. De Europese Commissie had toch geregeld dat extra defensie-investeringen in de staatsschuld konden worden opgevangen? Dat de zeven daarmee faliekant in strijd waren met de door de PVV van harte gesteunde motie-Eerdmans die dat verbood, leek ze te ontgaan. Hoe nu verder met de PVV en haar enig lid? Wilders oogst wat hij twintig jaar lang verwoed wilde vermijden. Hij was voor velen de ware opvolger van 'on

Europa in omwenteling. Transatlantische perikelen. Haagse meerderheden of niet. Drie schaakborden waarop de zetten ongewis zijn. Want dit zijn weken dat soms decennia aan gebeurtenissen in een enkele dag geconcentreerd lijken. De labiliteit en onzekerheden bij alle wereldmachten beïnvloeden elkaar, soms ongemerkt. Europa lijkt te ontwaken uit een boze droom en aan de slag te gaan met een eigen perspectief en daarbij nieuwe partners te vinden. En Nederland dreigt als muurbloempje achter de feiten aan te hobbelen. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar die drie schaakborden en wie per bord op winst staat. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De Europese signalen tonen een herstel van zelfvertrouwen en coherentie in de aanpak. Ursula von der Leyen en Manfred Weber kregen ineens de volle steun van Emmanuel Macron en Donald Tusk voor de inzet van het zwaarste kanon in het EU-arsenaal. Alleen zo zou Donald Trump ontnuchterd kunnen worden. In een geheime sessie van de EVP in het Europees Parlement én en plein public op Cyprus kondigde de Commissiepresident een geheel nieuw beleidspakket aan: de Europese veiligheidsstrategie. Ze zette het nieuwe Mercosur-verdrag en komende vrijhandelsverdragen zoals met India nadrukkelijk in dat wereldwijde, geopolitieke kader. Zelfs de inrichting van een EU-Veiligheidsraad met een twaalftal leden staat op de agenda. Dat daarbij meteen 'Arctische veiligheid' prioriteit kreeg kan niet verbazen. Bovendien heeft Noorwegen alarm geslagen over de cruciale eilandengroep Spitsbergen en Vladimir Poetins ambities daar. Ooit was dat een industrieel machtscentrum van de Republiek (het huidige Nederland) en haar mercantiele expansie op wereldschaal. Maar onverwacht werd niet de Poolregio het finale breekpunt voor Europa en haar partners. De 'Board of Peace' waarmee Trump de G7, de G20 en zelfs de VN wil marginaliseren was de laatste druppel. Een entreegeld van $1 miljard en de eerste invitatie aan Viktor Orbán deden de deur dicht. En vervolgens werden Poetin en Aleksandr Loekasjenko uitgenodigd. Deze bewuste poging om de instituties van de op regels gebaseerde wereldorde te onttakelen en door autoritaire structuren te vervangen cementeerde de alliantie van de EU met partners als Canada, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Oekraïne en ook landen als Japan. "De ergste bondgenootschappelijke crisis sinds Suez in 1956" werd dit genoemd. De onsamenhangendheid van deze situatie is verbluffend. Terwijl Nederland

De oorlog in Oekraïne duurt nu even lang als de oorlog die in juni 1941 begon met operatie-Barbarossa. Toen had Stalin na vier jaar de Wehrmacht verslagen en zelfs Berlijn veroverd. Daarentegen is Vladimir Poetins Blitzkrieg mislukt en uitgelopen op een loopgravenoorlog als in de Eerste Wereldoorlog bij Verdun en de IJzer. 2025 was rampzalig voor het Kremlin. Geen enkel offensief slaagde, ook met Donald Trump nu als halve bondgenoot erbij werd Kyiv niet op de knieën gedwongen. Economisch staart Rusland in een afgrond en een reeks essentiële bondgenoten en vazalstaten ging ten onder. De gevolgen voor Europa - en dus voor Nederland - zijn groot. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen hoe een nieuw Nederlands kabinet direct voor de meest ingrijpende beslissingen van geopolitieke en strategische aard geplaatst zal zijn. Zeker als in Brussel, Berlijn, Parijs en andere hoofdsteden uitzonderlijke noodscenario's aan de orde van de dag zijn. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De wereldwijde neergang van Poetins bewind is te meten aan het verlies van greep op een hele reeks landen die door het Kremlin als loyaal werden beschouwd. Grootste klap was hoe eind 2024 in Syrië het regime van Bashar al-Assad instortte. Veelzeggend is dat dezer dagen het EU-duo Antonio Costa en Ursula von der Leyen officieel Damascus bezocht en strategische samenwerking en steun bij wederopbouw besproken werd. Rusland moet ook toezien hoe het contract voor zijn belangrijkste militaire knooppunt aldaar - de haven Tartous – nietig werd verklaard. Door de val van Assad zijn ook bondgenoten als Iran, Hezbollah en Hamas zwaar onder druk geraakt. Helder is dat geen van hen hoeft te rekenen op bijstand uit Moskou. Dat is ook de buurlanden in de Kaukasus, Midden-Azië en Venezuela duidelijk geworden. Poetin is een bondgenoot die je ijskoud aan je lot overlaat. Dat angstvisioen beheerst nu zelfs AleksandrLoekasjenko in Belarus. Zelfs hij probeert ineens weer aan te pappen met zijn EU-buren en Amerika en laat vele politieke gevangenen vrij. Partner Xi Jinping komt het Kremlin niet te hulp. Integendeel. Een langjarige overeenkomst om Russische elektriciteit af te tappen is zonder pardon opgezegd. China kan zelf – en duurzaam – veel minder kostbaar stroom produceren. Het verdienmodel van Rusland is daarmee hopeloos verouderd. De oude droom van Stalin en zijn opvolgers vervliegt. Het Kremlin kan zich niet als gelijkwaardige wereldmacht profileren naast Amerika. Barack O

De jongste premier in onze historie, de eerste vanuit D66. Toch Rob Jetten al een hele tijd een vaste waarde in politiek Den Haag. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen Jettens komende premierschap. Wat neemt hij mee aan ervaring en mentaliteit? Welke risico's bedreigen zijn welslagen? Welke pluspunten en waarschuwingen kan hij ontlenen aan zijn voorgangers in het ambt? Hoe zorgt hij voor profiel in Europa? En werkt hij tijdig aan een opvolger? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De grootste inschattingsfout die men kan maken is de veronderstelling dat Jetten een groentje is, een jonkie. Zijn politiek bestuurlijk cv is steviger dan dat van zijn voorgangers Jan Peter Balkenende en Mark Rutte bij hun aantreden. Zijn politieke loopbaan heeft hem door alle wateren gewassen. Van triomfen tot fiasco's, van internationale crises tot lef in campagnes en debatten. Zijn pragmatisme, lenigheid en 'Wille zur Macht' kun je maar beter niet onderschatten. Jettens grootste pluspunt bij zijn start is zijn directe voorganger Dick Schoof. In elk opzicht is hij de contrastfiguur tegenover deze ijdele en onhandige ambtenaar op jaren. Al delen ze wel de hardloophobby. Hij is bovendien ook een jeugdig contrast ten opzichte van zijn voorganger als D66-aanvoerder, Sigrid Kaag. Dit zal hem in Europa en de NAVO direct goed van pas komen. Zeker als Bontenbal en Klaver zo verstandig zijn hem in hun Europese families van EVP en S&D een goede, gedegen entree te gunnen. Zulk krediet helpt bij wederzijds vertrouwen. Grote uitdaging zal zijn hoe het hem lukt zijn partij de rol van leidende club in coalitie en Kamer te laten pakken. D66 begon immers als anti-partij tegen het establishment en de polder en verkeerde regelmatig in politieke doodsnood. Jetten zal hier allereerst zelf zijn partij op sleeptouw moeten nemen, geholpen door een krachtige partijvoorzitter en een 'chief whip'. Rolmodellen uit de D66-historie heeft Jetten voor zijn nieuwe functie niet. Voor de cruciale kenmerken van een succesvol premierschap en leiderschap kan hij van voorgangers uit alle politieke tradities veel leren. Soms onverwachte lessen. Verrassen bij je start kan hij afkijken van de liberaal Johan Rudolf Thorbecke en de christendemocraat Ruud Lubbers. Ver vooruit durven kijken kan hij leren van socialist Willem Drees en partijloze premier Pieter Cort van der Linden. Bij Dries van Agt, Balkenende en Rutte kan hij opdoen hoe ess

Wat is er dit jaar veel om te herinneren en inspiratie aan op te doen! 2026 steekt echt uit boven andere jaren. In geopolitiek, in de nationale politiek, in de cultuur en zeker ook in de Oranjehistorie. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de historische jaren rond een serie thema's die dit jaar de volle aandacht zullen krijgen. Het is een jaar waarin belangrijke politieke partijen als PvdA en D66 grote jubilea vieren. Maar ook een jaar waarin het Oranjehuis politieke en familiaire crises misschien maar liever niet herdenkt. En op wereldschaal staan de Verenigde Staten in het brandpunt. Daar herdenkt men de oorsprong, het oude ideaal, maar ook de gruwelijkste terreurdaad die deze wereldmacht trof. En in de wereld van de kunsten? Daar is 2026 het jaar van het ultieme ego-evenement en de uitvinding van de event culture van Woodstock, het Filmfestival van Cannes, de Oscars, de catwalk en het kunstfestival als maatschappelijk, toeristisch, jetset en artistiek fenomeen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** 1] 80 jaar Partij van de Arbeid Op 9 februari 1946 was het zo ver. Drie vooruitstrevende democratische partijen fuseerden: een bundeling van verschillende tradities en idealen. De nieuwe PvdA ontstond door het samengaan van klassieke marxistische, links-liberale en christendemocratische stromingen. De droom tijdens de bezettingsjaren van maatschappelijke vernieuwing werd concreet vertaald in een poging tot 'doorbraak' uit verstarde politieke en sociaal-culturele verhoudingen. Weg met de oude scheidslijnen van hoog en laag en van zuilen en ideologische tegenstellingen. Maar die doorbraak kwam maar mondjesmaat. “Sterft, gij oude vormen en gedachten” klonk mooi, maar die vormen wilden maar niet sterven. Teleurgestelde liberalen en pacifisten verlieten de nieuwe partij. Zo ontstonden 'afscheuringspartijen' als VVD en PSP. De actualiteit van de PvdA is historisch gezien dus verrassend logisch. Opnieuw ziet men kans om een doorbraak naar verwante idealen en nieuwe generaties te realiseren. De fusiepartij van toen fuseert opnieuw, nu met GroenLinks. 2] 60 jaar D66 In de levendige jaren ’60 werd ‘een krankzinnig avontuur’ aangevangen. Een politieke 'startup' met als gezicht Hans van Mierlo. Een nieuwe partij die eigenlijk teruggreep op die vernieuwingsidealen van 1946. Men wilde af van gezapigheid en verzuiling, het gepolder met sociale partners en het confessionele midden. Nadruk op technocratisch pragmatisme en enthousiasme voor staatkundige vernieuwing. Van Mierlo liet zich meeslepen in

Het jaar eindigt, de winterkou slaat toe. Alle reden voor de jaarlijkse Winterboekenspecial! Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar het jaar 750 in Aken en Bagdad, naar Londen in 1940, het jacht van Onassis in 1958, het Wenen van 1740, Nederland in het Europa van 1920, Oberstdorf in Beieren in 1933 en decennia van dissonanten in het Concertgebouw in Amsterdam. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Eerste boek: 'Hoe de wereld veranderde rond het jaar 750' van Herman Kaptein (Walburg Pers, 293 p.) Een fascinerende vergelijkende historie van mondiale veranderingen in economie, cultuur, governance en technologie in de periode die wij in Europa 'de Karolingische renaissance' noemen. Maar de schrijver ziet analoge ontwikkelingen elders in de wereld, van het Midden-Oosten tot India, de Zijderoute en China. Cruciaal was het opbloeien van een schriftcultuur die grote invloed uitoefende op de wijze waarop de heersers van de toen opkomende imperia konden regeren. Wetgeving, documentatie van besluiten en regels, communicatie,  rechtspraak en sociale en religieuze ordening werden rationele gemaakt door deze vast te leggen in formele geschriften. Het feit dat met de katholieke kerk en de Islam grote, gemeenschappelijke normenstelsels over de nieuwe imperia werden gespreid versterkte deze ontwikkeling nadrukkelijk. Karel de Grote beschikte door zijn steun aan de kloosterordes over een grote groep geletterde, multinationale adviseurs en bewindslieden die bovendien in heel zijn rijk in dezelfde taal met elkaar konden communiceren en discussiëren: het Latijn. In Bagdad gebeurde hetzelfde, maar vanuit de gemeenschappelijkheid van de Islam en de rol van de wetenschappers die daar bijeen kwamen uit heel de Levant, maar in het bijzonder ook vanuit Perzïë en India. Door hen werden wiskunde en astronomie op het hoogste niveau beoefend. Onze 'Arabische getallen' hebben via Bagdad hun oorsprong in het India van die jaren.   Tweede boek: 'When Lions Roar' van Thomas Maier (Crown, 784 p.) Ook dit boek gaat over dynastieën op meerdere continenten. De families Churchill en Kennedy konden nauwelijks meer van elkaar verschillen in achtergrond, politieke opvattingen en familiegeschiedenis, maar werden als magneten tot elkaar aangetrokken. Conflicten, politieke heibel, spionage, zakelijke deals, vriendsc

Durven dromen, plannen, investeren. Eigenlijk wil Peter Wennink van ons land één groot PPS-project maken: publiek-private samenwerking. Het doet denken aan 50 jaar geleden, toen op 1 december 1975 Wim Leeman de eerste sleutel kreeg van een groepje tijdelijke houten huizen, het Bivak, in het nieuwe Almere. Nederland bouwde een nieuwe stad op drooggelegde zeebodem. Een nieuwe omgeving in een nieuw landschap in een nieuw land. Letterlijk een poldermodel. Nu, 50 jaar later, wil Rob Jetten maar liefst tien nieuwe steden, Henri Bontenbal overal 'een wijkje erbij' en Wennink wil het hele land op de schop nemen. Lukt dat? En wat leren zij, wij en u van Almere? Jaap Jansen en PG Kroeger nemen u mee naar de toekomst van gisteren en de noodzaak, uitdaging en inspiratie om in het komende nieuwe jaar weer vooruit te durven kijken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** In de jaren van wederopbouw en woningnood vonden de grote politieke families elkaar in een maatschappelijk ideaal waarin beginselen als 'volksverheffing', 'eigen verantwoordelijkheid', 'bezitsvorming' en 'zelfstandig leven' tot uitdrukking kwamen. Toen de ergste nood gelenigd was, ontstond de ambitie van een herontwerp naar een modern, welvarend en geëmancipeerd land. Grote projecten en nieuwe locaties als de Maasvlakte, de Bijlmermeer, Zoetermeer, Nieuwegein en Purmerend werden aangepakt. Daar hoorde Almere bij, ‘de zuidweststad’ in de nieuwste polder. Het begon met een nostalgisch imitatie-Hanzestadje en een ontwerp van een verzameling losse kernen, à la Los Angeles. Maar dat concept veranderde allengs tot een meer urbaan geheel. Almere groeide naar 100.000 bewoners in 1995, meer dan 232.000 inwoners nu en tijdens het kabinet-Balkenende IV werd zelfs gedacht aan expansie naar 350.000  in 2030. Maar het deels verkrotte Amsterdam herleefde en werd een onverwachte concurrent voor de nieuwe stad. Almere 'verzoetermeerde'. De samenwerkingsplannen van de Vrije Universiteit en Hogeschool Windesheim voor een kenniscentrum sneefden en het idee om de stad met de Floriade op de kaart te zetten werd een dure flop. Niet drie miljoen, slechts 600.000 bezoekers vonden de weg naar de stad  in de polder. In het ambitieuze advies van Peter Wennink heeft Almere een bijzondere plek gekregen. In een gloednieuw Institute for Advanced Materials and Metrology (IAMM) moeten ‘A.I., materialenwetenschap en metrologie in één geïntegreerde omgeving worden samengebracht’,  schrijft hij. Daarmee zal een esse

Elk halfjaar een andere lidstaat die de EU voorzit. Na Denemarken nu Cyprus. Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen de dramatische politieke omstandigheden waarin dit eiland die bijzondere Europese rol moet gaan spelen. Drie existentiële, lange termijn uitdagingen moeten nu in hoog tempo een antwoord vinden. - Oorlog en vrede in Oekraïne en de EU-defensierol daarbij - Het Meerjarig Financieel Kader voor de Unie van 2028 tot en met 2034 - Het antwoord op Trumps nationale veiligheidsstrategie Elk van deze cruciale thema's zal direct het functioneren van een kabinet-Jetten onder druk zetten. Er is alle reden om grondig na te denken over de aansturing van de EU-koers van het nieuwe kabinet. De positie van Nederland is tijdens Schoof dramatisch verzwakt en de statuur van een Lubbers of een Rutte in Europa zal Jetten dan ook niet als vanzelfsprekend kunnen claimen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De rol van de EU bij Oekraïne kan alleen sterk zijn als de Unie echt als geheel zijn defensiebeleid en productie gaat voeren. Juist ook als Europese pilaar binnen de NAVO, samen met de Britten, Noren en Turken, en ook met Canada. In het kader van de veiligheidsgaranties voor Oekraïne en Moldavië zal een snelle en heel nieuwe vorm van toetreding van die landen tot de Unie hoogst actueel kunnen worden. Dat raakt direct de aanstaande toetreding van landen als Montenegro en Albanië. Bij de nieuwe zevenjaarsbegroting is de positie van Nederland precair. De afkerige houding van het kabinet-Schoof heeft ons land weinig bondgenoten geschonken. Bovendien moet Nederland ook voor de eigen begrotingsperikelen rekenen op medewerking vanuit Brussel. Daarbij komt dat grote buur Duitsland en de Scandinavische geestverwanten binnen de Unie nu meer dan voorheen de lijn van Mario Draghi en Ursula von der Leyen waarderen. Handhaaft Nederland de klassieke vrekkige houding, dan zou het wel eens geïsoleerd kunnen komen staan. Zo'n startpositie kan Rob Jetten zich bij het begin van zijn kabinet moeilijk veroorloven. Het antwoord op Trumps vernietigende analyse van toekomst en kwaliteit van de EU en zijn voorkuren voor 'verdeel en heers' tussen individuele lidstaten kwam in Den Haag scherp aan de orde tijdens een ontmoeting met Mark Rutte’s adjunct secretaris-generaal Radmila Šekerinska. Dat een Franse minister de Amerikaanse veiligheidsstrategie een ‘brutalité ideologique’ had genoemd

De uitkomst van het werk van informateur Sybrand Buma is complex, iets voor fijnproevers. Hij zette een tikje achteloos het hele Binnenhof onder druk. Iedereen wilde toch tempo maken? Nou dan moet de nieuwe en voorlaatste fase op 30 januari helemaal afgerond zijn. Daarna ontvangt formateur Rob Jetten zijn kandidaat-bewindslieden. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het Buma-debat in de Tweede Kamer en de resultaten, afspraken en dilemma's in het positiespel eromheen. En wie is de nieuwe informateur Rianne Letschert? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Letschert heeft een niet geringe opdracht gekregen van de Kamer. Maar haar profiel doet een brein vermoeden dat niet voor één gat te vangen is. Als collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht en voorzitter van het Nationaal Groeifonds is zij vast buitengewoon gemotiveerd, want die rollen maakten haar een van de hardst getroffenen van het beleid van Schoof. Buma's eindadvies maakt duidelijk dat de ‘uitgestoken hand’ Samen aan de slag voor een sterker Nederland van Jetten en Henri Bontenbal een basisdocument is voor de vervolggesprekken met de VVD en andere fracties die willen meedenken. Een meerderheidskabinet blijft daarbij in beeld, zeker bij D66 en CDA. Wie dat blijft blokkeren laadt het odium op zich, niet te handelen in het landsbelang. In het debat over het eindverslag van Buma schoot Laurens Dassen van Volt in de roos met nadruk op krachtige eensgezindheid van ons land in Europa tegenover Trumps haatdragende Nationale Veiligheidsstrategie ten gunste van het Kremlin. Terwijl Geert Wilders als enige bij Buma had laten weten helemaal niets te zien in het document en verder praten geen zin had, toonde Rob Jetten zich reeds minister-presidentiëel. De fractievoorzitters stelden hem zoveel vragen dat het leek alsof zijn kabinet er al was. Ideologisch - “Het wordt geen neo-liberaal kabinet” - en pragmatisch gaf hij zijn visitekaartje af. De VVD wilde nu aan tafel, maar bewoog zich wiebelig tussen de bluf van de voorbije weken en het besef niet meer te kunnen domineren zonder echte bondgenoten. GroenLinks-PvdA wilde geen minderheidskabinet, waardoor het nu buitenspel staat. Maar wel in het besef dat elk nieuw kabinet zonder de grootste fractie in de Eerste Kamer vrijwel niets kan uitrichten.  Het CDA wil in een nieuwe

De belangrijkste machine ter wereld' is een huzarenstukje van ongekend vernuft, innovatieve durf en wereldwijd ondernemerschap. Wat ASML met zijn rijkgeschakeerd ecosysteem rond Brainport Eindhoven gepresteerd heeft, is indrukwekkend. En hoe die duizenden bedrijven hun kennis en toepassingen gestaag uitbouwen en zo een monopoliepositie in de meest geavanceerde industriesector  bestendigen is dat niet minder. Maar de prijs daarvoor is hoog. Nederland is speelbal geworden in een nieuwe koude oorlog om de greep op die industrie en dat monopolie. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in dat wereldomspannende conflict met Diederik Baazil, die met Cagan Koc daarover een boek schreef: De belangrijkste machine ter wereld, hoe ASML verwikkeld raakte in een internationale machtsstrijd. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** In 2019 ontdekte Charles Kupperman – plaatsvervangend nationale veiligheidsadviseur in het Witte Huis van Donald Trump - dat niemand ter wereld kan wat ASML kan. Ook bondgenoot Japan niet. En dat in apparatuur van het vermaledijde Chinese Huawei - die Silicon Valley naar de kroon steeg - chips zaten van dat bedrijf in een dorp genaamd Veldhoven. Premier Mark Rutte moest daarom in juli 2019 prompt langs bij Trump. De chaos van diens beleid leidde ertoe dat pas begin 2021 onder president Joe Biden serieus onderzocht werd hoe dit zat. Jake Sullivan - Bidens 'Kissinger' - hield zijn chef op een harde lijn tegen China en Rutte moest dus buigen. Het echte verhaal van deze oorlog draait om Taiwan, niet om Veldhoven. Daar leeft Morris Chiang. Deze bejaarde geleerde heeft de geschiedenis veranderd, zegt Diederik Baazil. Chiangs bedrijf TSMC maakt 90 procent van de geavanceerde chips wereldwijd. Die kan TSMC alleen maken dankzij de techniek van partner ASML. Zijn memoires heeft hij alleen in het Chinees geschreven. Een Engelstalige versie zou te explosief zijn voor de politieke relatie met Taiwans beschermheer Amerika. In Veldhoven moest toenmalig ASML-chef Peter Wennink sinds 2019 deze koude oorlog zien te overleven. Zijn focus was helder: het bewaken en uitbouwen van het monopolie van zijn bedrijf, grote omzet en winst om te kunnen investeren in de volgende generatie hightech en politici zoveel mogelijk buiten de deur houden. Hij deed de ruitjes van het Torentje rinkelen en schoffeerde zijn gastheren in het Witte Huis. De fro

Voordat hij uitzwaait als minister-president lijkt hij al vergeten. Terwijl er van leven en werk van Dick Schoof en van de resultaten veel valt te leren. Reflecties daarop zijn zinvol voor Rob Jetten en iedereen die geeft om de publieke zaak. Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover aan de hand van twee gloednieuwe boeken: Lamyae Aharouay & Petra de Koning – Dick Schoof en Alexander van Kessel, Wilma Borgman ea - Jaarboek Parlementaire Geschiedenis: Parlement en politiek in tijden van oorlog Het boek over Schoof is 128 bladzijden. Geen 'Thorbecke wilt het!' of 'Een slag anders' over Ruud Lubbers. Gelet op zijn palmares als premier niet onbegrijpelijk. Maar in Schoof had wel degelijk een uitvoerige en indringende biografie gezeten indien hij nimmer premier geworden was. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De man die zo'n 40 jaar in het Haagse bestuur een rijkgeschakeerde loopbaan kende, had een waarschijnlijk zeer fascinerende biografie verdiend van 'ambtelijk fikser' gedurende decennia waarin Den Haag en de departementen en zbo's diepgaand veranderden. Schoofs lessen, crises, aanpak, belevenissen en visie op bewindslieden, premiers en collega's hier en elders hadden voor bestuurskundigen verplichte kost kunnen zijn. Zijn eerste functie op Onderwijs en Wetenschappen was al leerzaam. Hoe hij als groeibriljant bij een doorgewinterd en gul leermeester gelanceerd werd. Later, bij minister Ivo Opstelten op Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, werd zijn capaciteit als fikser en troubleshooter het kenmerk dat hem op de ambtelijke roltrap omhoog zette. Toch ging het mis toen hij zijn droombaan sectretaris-generaal van Defensie niet kreeg. Daar was meer vereist dan een fikser en zijn imago van 'lachende moordenaar' bij het reorganiseren van ambtelijke diensten past ook niet erg bij de missie van dat ministerie. Als NCTV en AIVD-baas kwam Schoof in de kring rond Mark Rutte. Diens afkeer van 'visie' in combinatie met waardering voor dienstbaarheid gaven Schoof vleugels. De vraag van Geert Wilders of hij premier wilde worden was overrompelend, maar wat het meest opvalt is hoe luchthartig hij die beantwoordde. Te laat merkte hij daarom dat de vier fractieleiders van de coalitie hem hadden belazerd in hun wanhopige zoektocht naar een bereidwilli

Een slaande ruzie tussen de nieuwe premier van Japan Sanae Takaichi en het Chinese bewind van Xi Jinping zet een oud conflict op scherp. Dit raakt niet alleen de machtsverhouding in Oost-Azië, maar meteen ook de rol van de Verenigde Staten in de Stille Oceaan en die van Rusland in zijn eigen verre oosten. En omdat het uiteindelijk draait om het eiland Taiwan, raakt het ook de Europese Unie. En bovenal Nederland, als thuisbasis van ASML. Jaap Jansen en PG Kroeger diepen drie vragen uit: -Waarom provoceerde premier Takaichi meteen bij haar aantreden de grote buur? En waarom reageerde Trump, die 'groot respect' voor haar heeft, zo afhoudend? -Waarom sloeg Xi zo fel terug? -Welke diepe historische gevoeligheden, herinneringen en angsten maken deze explosie even begrijpelijk als riskant? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Het pacifisme werd Japan na 1945 opgelegd door president Harry Truman als prijs voor de terugkeer onder de 'fatsoenlijke  naties'. Maar in 1972 kwam de 'Nixon Shokku'. De opening naar China door Richard Nixon leek Japan in de kou te zetten en dwong tot herijking van de geopolitieke strategie. Premier Shinzo Abe zette de deur open naar 'zelfverdediging' als agressievere houding en stelde: “Een noodsituatie rond Taiwan is een noodtoestand voor Japan." Dat zijn protegee Takaichi dit herhaalde toen zij Taiwan bezocht, alarmeerde Beijing. Haar coalitie werd direct vanuit  China onder druk gezet. Maar dit gaf haar populariteit alleen maar een impuls. Het lijkt erop dat het Chinese bewind hier ook een onverwachte kans zag. Een overleg met een hoge ambtenaar uit Tokyo werd theatraal in scène gezet om hevige nationalistische en historische affecten op te jagen. Zowel militair als cultureel werd Japan in de ban gedaan. Popconcerten van JO1 werden geschrapt, toerisme opgeschort. Een herhaling van massale anti-Japan demonstraties van 2010 dreigde. De Japanse premier probeerde meteen te sussen.  Xi Jinping kan deze opwinding goed gebruiken. Hij laat het volk stoom afblazen nu hij zijn nieuwe vijfjarenplan inluidt waarin hightech prioriteit heeft maar het platteland en de middenklasse moeten inleveren. En door Japan aan te pakken terwijl Trump hem schijnbaar bijvalt, laat hij Taiwan voelen dat het eiland nog verder in het isolement gedreven wordt. Deze harde aanpak is in Ch

Europa en Oekraïne staren naar een ‘vredesplan' dat twee vastgoedmaatjes van Vladimir Poetin en Donald Trump hebben opgesteld. Ongeloof is hun deel. Intussen lekten telefoongesprekken van die bemiddelaars uit, waaruit blijkt dat Trumps gezant Steve Witkoff het Kremlin adviseerde hoe de president te vleien en manipuleren. Jaap Jansen en PG Kroeger  analyseren de situatie in het licht van actualiteit en historie. Poetin wil - net als Jozef Stalin tegenover Franklin D. Roosevelt en Leonid Brezjnev tegenover Richard Nixon - erkend worden als een gelijkwaardig wereldheerser. Te meer nu zijn oorlog geen triomf werd en China Rusland meer en meer als vazal behandelt. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Trump moet een 'vrede' realiseren die Poetin als winnaar etaleert, omdat hij alleen zo het Kremlin kan afsplitsen van Beijing en een deal met Xi Jinping over hun invloedssferen kan regelen. Europa, Gaza en Kyiv zijn alleen maar lastige obstakels voor die geopolitieke ambitie. Dat is de reden waarom de 28 punten van het vredesplan nog het meest lijken op het Verdrag van Versailles, met Oekraïne in de rol van het verslagen Duitsland. Trump vindt Volodymyr Zelensky toch al ondankbaar, dus zetten Witkoff, JD Vance en hij in op een overeenkomst die Poetin comfort geeft. Elementen als de afsplitsing van grensprovincies, halvering van de strijdkrachten, economische exploitatie van grondstoffen, decennia van financieel-economische slavernij en een bewust politiek-diplomatiek isolement moesten in 1919 Duitsland breken en worden nu Oekraïne opgelegd. Zelfs wordt gedicteerd waarin Kyiv als toekomstig EU-lid wel of niet mag participeren, zodat ook de soevereiniteit van de EU en haar lidstaten aan Poetins welgevallen onderworpen zou worden. Eén detail is veelzeggend. De Russische taal en de Russisch-Orthodoxe kerk moeten 'in ere hersteld' worden. Poetin grijpt weer terug op zijn beruchte speech van februari 2022, waarin hij het bestaan van Oekraïne als natie, als volk en cultuur ontkende. Het land moet zich cultureel weer onderwerpen aan het Kremlin en patriarch Kirill, kortom. Hij is de winnaar van deze oorlog. Deze eis grijpt terug naar de oorsprong van de oosterse orthodoxie. In 325 - precies nu groots herdacht, ook door Leo XIV - zat keizer Constantijn de Grote het eerste wereldwijde concilie voor. Met die rol begon het Cesaropapisme waarin de keizer

D66 en CDA schrijven aan hun toekomstagenda. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar die toekomst, de kansen, zorgen, vernieuwingen en sterke kanten van ons land in de komende decennia. Dat doen ze in deze aflevering samen met Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg en oud-minister van Financiën, nu burgemeester van Eindhoven Jeroen Dijsselbloem. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Ben je op zoek naar een geweldig matras? Ga naar mattsleeps.com, en gebruik de kortingcode bronnen voor een extra verrassing korting bovenop de huidige acties bij Matt Sleeps! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Pieter Duisenberg is kritisch op de staat van ’s Rijks financiën. Het kabinet-Schoof laat een ‘niet-complete begroting’ na. "De spreadsheets kloppen, maar ontsporing dreigt op termijn." En verantwoording van de belastinginkomsten en hun grondslag krijgt het parlement eigenlijk nooit. Hij valt oud-staatssecretaris Marnix van Rij – te gast in aflevering 546 - nadrukkelijk bij: pak in de formatie meteen de sanering van de fiscale regelingen aan. Daarmee is zo'n €35 miljard 'vrij te spelen'. Jeroen Dijsselbloem hoopt dat de nieuwe generatie leiders aan het Binnenhof ‘zin heeft in hervormingen’. "Die €35 miljard, dat moet je zeker doen. Werk er direct samen aan, die eruit te peuren. Dat ontlast meteen ook de Belastingdienst." Hij valt informateur Sybrand Buma bij, dat aandacht voor de uitvoerbaarheid van Haagse regels cruciaal is. Beiden zijn kritisch over het recente beleid. "Er is ingezet op consumptie, niet op de noodzakelijke investeringen waarop IMF, Europese Unie en het rapport-Draghi aandringen," stelt Duisenberg. Volgens Dijsselbloem kloppen de cijfers van de begroting wel en lijkt het of ons land er goed voor staat, maar de productiviteitsgroei stagneert en het onderwijsniveau zakt gestaag terwijl andere landen indrukwekkende verbeteringen laten zien. "We hebben ooit in Europa afgesproken dat we 3 procent van het bnp aan R&D moeten besteden. We halen nauwelijks 2 procent. Onze buurlanden presteren hier fors beter." Hij pleit voor een langdurig investeringsoffensief, waarbij consumptieve 'koopkracht-gerelateerde' uitgaven door het kabinet in de hand gehouden worden. Bitter noteert hij dat lange termijn investeringen zijn weggesneden, bijvoorbeeld om de benzineaccijns wat langer laag te houden. “De Nederlandse staatsschuld is maar 45 procent van het bruto nationaal product. Dat is laag, daar zit ruimte in. We mogen van Europa naar 60. Duitsland zit op 80. Je kunt m

Marnix van Rij heeft een hele loopbaan in politiek en bestuur achter de rug. Raadslid, wethouder, CDA-partijvoorzitter, Eerste-Kamerlid, nog een keer partijvoorzitter ad interim, staatssecretaris fiscaliteit en Belastingdienst in Rutte IV en nu plaatsvervangend bewindvoerder bij het IMF in Washington. Zijn nieuwe boek Reflecties van een politieke optimist gaat over de voorbije vijf jaar en de vele perikelen die hij in die partij en dat kabinet van zeer dichtbij meemaakte. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over de lessen uit die troebelen en de mensen en momenten die daarvoor bepalend waren. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Begin 2021 viel hij in als CDA-voorzitter nadat Rutger Ploum de verantwoordelijkheid voor de missers in de verkiezingscampagne op zich had genomen. Een verlies van 19 naar 15 zetels bleek nog het minste pijnpunt. Van Rij ontdekte dat de partijtop en de organisatie overladen waren met een reeks conflicten, frustraties en pijnpunten. Het leiderschap van Wopke Hoekstra was aangeslagen, bewindslieden communiceerden niet meer met elkaar, Mona Keijzer werd door Mark Rutte zelfs ontslagen. De achterban roerde zich, niet in het minst de mensen en afdelingen die zich vooral thuis voelden bij Pieter Omtzigt. Maar die was overspannen afgehaakt, hield hof in Enschede en richtte uiteindelijk een eigen partij op. In retrospectief ziet Van Rij dat Omtzigt zijn partij gijzelde door vaag te blijven over zijn intenties, zijn mate van loyaliteit en de behoefte om zijn gekwetste gemoed te laten strelen. Daarbij merkte hij dat Omtzigt niet was wie hij meende te zijn. Bij hem was sprake was van een radicalisering waarin hij ontkoppeld raakte van de christendemocratie. Ook Van Rij slaagde er niet in een dialoog zonder wantrouwen te laten ontstaan - ook al omdat Omtzigt zich ondanks zijn slechte toestand in hoge mate bleef mengen in het Haagse en interne CDA-debat. Toen uit zijn kring van medestanders een geheim evaluatiedocument gelekt werd, was zijn rol uitgespeeld, ondanks alle pogingen hem 'bij de club te houden'. Terugblikkend stelt Van Rij dat het vertrek van Omtzigt – en ook van Mona Keijzer, die naar BBB overstapte – uiteindelijk bevrijdend werkte. Een nieuwe generatie met een eigentijds wereldbeeld kon het CDA nu nieuw perspectief geven. Terwijl hij in Rutte IV als staatssecretaris zijn handen vol had, werd hij in de kabinetsformatie van 2023-2

Het formatie-advies van verkenner Wouter Koolmees was vlijmscherp en tegelijk verfijnd. Uit het Kamerdebat daarover werd verrassend veel helder, al werd dat nogal overschaduwd door de lotgevallen van informateur Hans Wijers. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken hoe het Koolmees lukte een weg te banen en wat er nu gaat gebeuren. En: het geheim van Sybrand Buma. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Koolmees nam de Kamer bij de hand als een gids over een lastige bergpas langs ravijnen. Het einddoel noemde hij 'een stabiel kabinet', 'keuzes en oplossingen verhelderen' en 'tempo maken'.  Hij legde Dilan Yesilgöz fijntjes uit waar zij mis zat en waarom zijn conclusie - D66 en CDA samen aan de slag - lucide was. Dat de Kamer elke motie afwees  die zijn werk wilde amenderen, wijst erop dat hij blijkbaar had overtuigd. Hij noemde de beoogde uitkomst een 'pacificatie' bij de grote, hardnekkige politieke dilemma's die politiek en bestuur al jaren verlammen. Rob Jetten moet een Pieter Cort van der Linden worden, is de niet geringe uitdaging door de verkenner. De D66-leider gaf met CDA-voorman Henri Bontenbal aan dit aan te durven. Juist ook  omdát ze ideologisch duidelijk verschillen. De VVD moest meemaken dat ze met lege handen en gemarginaliseerd langs de zijlijn is gezet.  Bovendien met het risico dat in de informatiefase de wrakstukken van de Schoof-coalitie finaal exploderen. Een onbeheerste eruptie van Caroline van der Plas maakte dit onverwacht voelbaar. Opmerkelijk was hoe Jesse Klaver zich vlekkeloos gouvernementeel opstelde en  hoe Bontenbal een draai om de oren van Koolmees braaf incasseerde. Hij kreeg immers op zijn profiel van 'democratisch ethos' en 'betere politieke cultuur' volledig zijn zin van Koolmees. De onderhandelaars van D66 en CDA kunnen aan de slag. Inhoud voorop bij grote thema's en grote lijnen ook van begrotingsbeleid en lange-termijn investeringen. Heel belangrijk is daarbij een klein zinnetje over 'de uitgangspunten voor de vorming van een kabinet'. Want daarin ligt besloten hoe wel degelijk nog voor kerstmis een kabinet op het bordes zou kunnen staan. De rol van informateur Buma wordt daarmee essentieel. D66 moet slikken dat partner CDA onverwacht het hele proces kan sturen en domineren. Al direct bij aantreden gaf de oud CDA-leider zijn visitekaartje af als wetgevingskenner en man van het openbaar bestuur. Hij benadrukte dat de agenda van D66 en CDA direct kritisch getoetst moet w

De Argentijnse president Javier Milei. Op rechts is hij cult. Donald Trump stopt hem miljarden toe. Elon Musk, de Duitse FDP en in Nederland JA21 vinden hem een held. Lex Hoogduins hulde voor zijn kettingzaag biedt Dilan Yesilgöz inspiratie voor een nieuw kabinet. Javier Milei voert een wild experiment uit met zijn land. Het eerste wat hij doet is acht van de vijftien ministeries schrappen. Argentinië ziet blijkbaar geen andere weg. Bij tussentijdse verkiezingen groeide de steun in het Argentijnse parlement. Wat is dat voor land en beleid, vragen Jaap Jansen en PG Kroeger zich af. Hoe konden jaren van grote bloei al een eeuw geleden in economische ellende wegzinken waar het land nooit meer echt uitgekomen is? En waarom beveelt Dilan Yeşilgöz Nederland het land van Máxima en Nicolás Keenan aan? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De band van het land aan de Rio de la Plata met Europa en Nederland ontstond toen Spanjaarden direct na 1500 die grote riviermonding ontdekten en koloniseerden. In de eeuwen nadien ontwikkelde zich daar een kolonie met een opvallend eigen karakter. Nauwelijks import van slavernij, een dominerende overheid in nijverheid en de handel, grote vrees voor en afkeer van rivaal Brazilië en opmerkelijk nauwe culturele en commerciële banden met het Britse Rijk. De 19e eeuw maakte van Argentinië een land van burgeroorlogen, machismo van caudillos, gauchos en grondgrootbezitters, liberale vernieuwingen en zelfs een eigen Thorbecke, Juan Bautista Alberdi. Hij zag een 'nationaal project' voor zich van expansie en bloei door openheid naar massale, ongeremde arbeidsmigratie uit Europa. Na 1860 kwamen vele miljoenen uit Italië, Spanje, Midden-Oosten en vervolgde joodse gemeenschappen in Rusland en Polen. Hun economisch succes was tussen 1880 en 1930 adembenemend. Superkampioen export werd Argentinië en Europa en Amerika smulden van het vlees, graan en sojaproducten uit de pampas. Rond 1900 was het land zo welvarend als de Britten en Duitsers, het ging er beter dan in Nederland. Die eenzijdige oriëntatie begon na 1920 problematisch te worden. De depressie van 1929 sloeg hard toe. Stagnerende welvaart en verdwenen perspectief  destabiliseerd

Het politieke stof daalt neer. Hoe nu verder? Wie likt welke wonden? Wie is in staat van ontkenning? Wie rouwen? Wie knijpt zich elke ochtend nog steeds even in de arm? De kabinetsformatie is begonnen!  Verkenner Wouter Koolmees wil na de verkiezingen een ‘nieuw moment’ creëren. Een dat moet zorgen dat oude, pijnlijke en onzekere momenten plaats gaan maken voor fris momentum. Nieuwe daadkracht is dan geen 'kiezersbedrog' overigens.   Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar de actuele stand van zaken, mede in het licht van lessen uit voorgaande verkenningen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Sanquin. Help mee aan de bloedvoorziening in Nederland en word bloeddonor  En met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De kunst is dat een verkenner zichzelf niet presenteert als een 'Ersatz-Juliana', maar vooral de juiste vragen stelt aan de juiste fractieleiders op het juiste moment. Koolmees zal willen vaststellen hoe diep de wanhoop is op links, hoeveel mandaat GroenLinks-PvdA-aanvoerder Jesse Klaver en ook VVD-leider Dilan Yesilgöz nu echt hebben, wat kandidaat-premier Rob Jetten (D66) precies wil en hoezeer hij daarbij kan rekenen op het CDA van Henri Bontenbal en tegen welke prijs.    Jaap en PG schetsen ook hoe nuttig in deze fase buiten de camera’s om, voldongen feiten gemaakt kunnen worden. D66 heeft met 26 zetels geen dominante positie. Als duo met het CDA heeft D66 een stevig blok in de formatie. Gunnen deze twee partijen elkaar comfort op inhoud, profiel en bemensing van een komend kabinet, dan is veel mogelijk.    Informateur Mariëtte Hamer deed in 2021 voor hoe dat kan. Zij liet Rob Jetten en Sophie Hermans een conceptstuk opstellen als basis voor een breed gedragen program. Zo'n stuk zouden D66 en CDA - die beide benadrukken ‘vanuit de inhoud’ te werk willen gaan - nu samen kunnen opstellen. Met de keuzes en thema's die de ambitie voor de lange termijn helder aangeven als belangrijke voorwaarde voor een stabiel kabinet.    De komende informateur kan daarmee zowel VVD als GroenLinks-PvdA uitdagen zich daartoe te verhouden. Of juist twee informateurs: één uit VVD en één uit GroenLinks-PvdA. Met een akkoord op inhoud. En wie dan breekt betaalt, met de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart in het vooruitzicht. Formateur Jetten rondt dit werk dan af en stelt na kerstmis met de nieuwe ministerploeg het nader in te vullen regeerprogram vast. Het kan wél. Sterker uit de st

Het zijn bijzondere dagen. Koning Juan Carlos publiceert bittere memoires. Het Spaanse volk herdenkt de dood van dictator Francisco Franco en de troonsbestijging van die jonge prins – nu 50 jaar geleden. En staat stil bij het mirakel van democratisering, economische bloei en politieke impact in Europa. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de bloederige, soms wanhopige historie van de tirannieke Franco-jaren. Maar ook in de verrassende en opportunistische kanten van de wrede generaal en de onverwachte aspecten van zijn repressieve bewind. De ruzie over het volkslied, de promotie van de Flamenco en de snelle onttakeling van zijn dictatuur. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Francisco Franco (1892-1975) was door en door soldaat. Hield zonder scrupules huis in de koloniën, kreeg hoge rangen en werd door de linkse regering van de nieuwe democratische republiek opzij gezet. Hij steunde een staatsgreep die mislukte en ertoe leidde dat hij als enige topmilitair overbleef om een burgeroorlog daarna uit te vechten. Die won hij in drie jaar dankzij steun van Benito Mussolini en Adolf Hitler en de funeste verdeeldheid van zijn opponenten. Als overwinnaar ging hij beestachtig tekeer. 'De Witte Terreur' vermoordde ruim 300.000 mensen en waarschijnlijk meer. Nog altijd worden massagraven gevonden en herleeft de angst, de wanhoop en het verdriet van die jaren. Franco's bewind was repressief en hij regeerde als een potentaat zonder grondwet, staatsstructuur of parlement - feitelijk bij decreet. Maar was hij een fascist pur sang? De historici debatteren daar nog steeds over. Van huis uit reactionair-katholiek was hij allesbehalve democraat. Evenmin was hij vies van complottheorieën over bolsjewieken, vrijmetselaars, joden en links die volgens hem het ware Spanje ondermijnden. De steun van Hitler en Mussolini tijdens de Burgeroorlog incasseerde hij moeiteloos, maar erg veel  dankbaarheid hoefden zij niet te verwachten. Franco voerde een bewust ondoorzichtige politiek, waardoor hij iedereen op afstand hield. Churchill en Roosevelt knuffelden hem opportunistisch, Hitler wantrouwde hem diep. Na de oorlog verzette hij de bakens. Hij herstelde de monarchie zonder een koning op de troon te zetten, liet zich propagandistisch vieren als redder van vluchtelingen en joden en legde een grondwet op die zijn almacht bezegelde. Probleem was wel het dreigend bankroet en de schrijnende armoede. Economische hervormingen kostten tijd, maar na 1959 werd Spanje vele jaren groeikampioen

De historische uitslag van de Tweede-Kamerverkiezingen van 2025 zal nog jaren bestudeerd worden. Een eerste analyse van cijfers, trends en diepere achtergronden door Jaap Jansen en PG Kroeger. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken subiet contact! ***  1) GroenLinks-PvdA was vooral bezig alsnog de campagne van 2023 te winnen. En miskende hoezeer hun fusie geen nieuw elan maar de ego’s van partijdiva's uit het verleden bediende. Het werd geen ‘1977’: hoewel ‘klein links’ zware klappen kreeg. We voelen mee met Frans Timmermans. 2) D66 won dankzij de 'anti-Kaag'-campagne van Rob Jetten. Hij deed ongeveer alles wat zij zou verafschuwen. De opvolger van teflon-Rutte, met desnoods een leugentje. Zo maakte hij zich de tolk van het positivisme van ‘de constructieve krachten' en het echte contrast van Schoof en Wilders. 3) De VVD verloor sinds 2012 voortdurend en halveerde vanaf Ruttes toenmalige triomf. Dilan Yesilgöz verloor ook nu weer bijna 10% van haar aanhang. Het dansje van Dilan kan niet verhullen dat zij een horrorscenario is binnengestapt. Buigen of breken. 4) De PVV had een overzichtelijke avond. Anderen waren de schuldigen. Voor Schoofs ongekend falen of fascistische AI-campagnes droeg Geert Wilders geen enkele verantwoordelijkheid, uiteraard. Hij verheugt zich op zijn vertrouwde rol als oppositieleider. 5) Voor het CDA was het ten diepste net zo overzichtelijk. Het kon écht anders. Bijna vier keer zo groot worden schrijft parlementaire historie. Van rouwbeklag naar feestzaal - in twee jaar. Henri Bontenbal kan nu sereen bouwen op een stevig fundament. Hij weet zich 'incontournable' voor Jetten die de kleinste grootste partij ooit aanvoert. 6) Er zijn nog meer boeiende lessen. Hoe de SP al jaren zwaar overschat is. Hoe NSC zelfs in Enschede niet genoeg stemmen verwierf om ook maar één zetel te behouden. Hoe Volt opgeslokt werd en Aant Jelle Soepboer flopte. Hoe Diederik Boomsma als enige NSC'er overleefde en Mona Keijzer de grootste verliezer werd. Waarom we zowel Joeri Pool als Marieke Koekoek zullen missen. En hoe Nederland geleid zal worden door twee Nederlands-Argentijnse paren! *** Verder luisteren 538  - Verkiezingscampagne 2025: de bel voor de laatste ronde https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/538-verkiezingscampagne-2025-de-bel-voor-de-laatste-ronde 517 - Na de champagne de campagne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/a98527fb-b8fb-49cb-a102-fab43ff3185f 536 - Het Grote Energie Verki